«99,9 фоиз футболчи бахтсиз»: Гаэл Какута очиқ гапирди...

Катта маош, тўла стадионлар ва миллионлаб мухлислар — профессионал футбол ташқи томондан муваффақиятнинг энг ёрқин кўриниши бўлиб туюлади. Аммо Конго Демократик Республикаси терма жамоасида ўйнаган Гаэл Какута бу манзара ортида босим, ишончсизлик ва оғир ёлғизлик яширинганини айтди.

Унинг «футболчиларнинг 90, ҳатто 99,9 фоизи бахтсиз» деган гапи илмий статистика эмас, балки кўп йиллик фаолияти давомида шаклланган шахсий хулосадир. Шунга қарамай, Какута кўтарган муаммолар халқаро футбол ташкилотлари ўтказган тадқиқотларда ҳам жиддий хавф сифатида қайд этилган.

«Ҳеч ким сен нимани ҳис қилаётганингни сўрамайди»

Какута Capte нашрига берган интервьюсида профессионал футболчининг зиммасидаги юк мухлисларга кўринганидан анча оғир эканини таъкидлади.

«Менингча, футболчиларнинг 90 фоизи, ҳатто 99,9 фоизи ҳам бахтсиз. Уларнинг зиммасида жуда оғир юк ва улкан масъулият бор. Ҳеч ким уларнинг аслида нималарни ҳис қилаётганига қизиқмайди».

Футболчи ҳар бир ўйинда натижа кўрсатиши, мураббий ишончини оқлаши, мухлислар танқидига чидаши ва клубдаги ўрни учун рақобатлашиши керак. Майдондаги битта хато баъзан унинг фаолияти, даромади ва жамоадаги келажагига таъсир қилиши мумкин.

Бундай муҳитда спортчининг ҳиссиётлари иккинчи даражага тушиб қолади. Ундан чарчаган ёки руҳан тушкун инсон эмас, доимо ғалабага тайёр профессионал сифатида кўриниш талаб қилинади.

Бойлик ишончсизликни йўқотмайди

Какута футболчилар учун энг оғир масалалардан бири атрофидаги одамларнинг ҳақиқий мақсадини тушуниш эканини айтди.

«Маълум вақтдан кейин ёнингдаги одамлар кимлигини ҳам тушунмай қоласан. Нима учун улар сен билан эканини билмайсан. Муносабатларинг чиндан ҳам самимийми-йўқми, бунга ҳам ишончинг қолмайди».

Машҳурлик ортидан дўстлар, маслаҳатчилар ва турли манфаатдор шахслар сони кўпайиши мумкин. Аммо футболчи учун улардан ким самимий муносабатда экани, ким эса унинг обрўси ёки молиявий имкониятларидан фойдаланишни исташини англаш қийинлашади.

Натижада спортчи нафақат бегона одамларга, балки энг яқин атрофига ҳам шубҳа билан қарай бошлайди. Какутанинг фикрича, футболчиларнинг катта қисми айнан шу сабаб ҳақиқий ҳиссиётларини яширишга ўрганади.

Майдондаги ниқоб уйда ҳам ечилмайди

Профессионал спортда заифликни кўрсатиш кўпинча рақобатдаги устунликни бой беришдек қабул қилинади. Жароҳатдан қўрқиш, асосий таркибдаги ўринни йўқотиш ёки танқидга учраш ҳақида очиқ гапириш ҳар бир футболчи учун ҳам осон эмас.

Какута бу ҳолатни «ниқобда яшаш» деб таърифлади.

«Футболчиларнинг катта қисми ниқобда яшайди. Улар бу ниқобни уйида, оиласи билан ва дўстлари орасида ҳам ечмайди».

Футболчи ижтимоий тармоқларда табассум қилиши, қиммат автомобилда юриши ва мухлислар олдида ўзини бахтли кўрсатиши мумкин. Бироқ бу унинг тунлари хотиржам ухлаётганини ёки ички босимни енгиб ўтганини англатмайди.

Какута айрим спортчилар уйқу ёки бошқа руҳий қийинчиликларни енгиш учун турли дори воситаларига мурожаат қилишини ҳам айтди. Бу барча футболчиларга тегишли умумий ҳолат эмас, аммо муаммони яшириш баъзиларни хавфли йўлларга бошлаши мумкинлигини кўрсатади.

Тадқиқотлар ҳам хавф жиддийлигини кўрсатмоқда

Какута айтган 99,9 фоизлик рақам тадқиқот натижаси эмас. Бироқ Халқаро профессионал футболчилар уюшмаси — FIFPRO маълумотларига кўра, фаол футболчиларнинг ҳар уч нафаридан биридан кўпроғида хавотир, тушкунлик, руҳий зўриқиш ёки уйқу бузилиши каби аломатлар кузатилади.

Англия Профессионал футболчилар ассоциацияси мингдан зиёд спортчи иштирокида ўтказган сўровда ҳар беш футболчидан бири кучли хавотирни бошдан кечирганини маълум қилган. Эркак футболчиларнинг атиги 38 фоизи, аёлларнинг эса 26 фоизи руҳий ҳолати билан боғлиқ муаммони ўз клубига айтишга тайёр эканини билдирган.

Бошқа PFA тадқиқотида футболчиларнинг 68 фоизи жароҳат олишдан қўрқиш уларнинг руҳий ҳолатига салбий таъсир қилишини айтган. Бу профессионал спортдаги хавотир фақат мағлубият ёки танқид билан эмас, фаолиятнинг бир лаҳзада ўзгариб кетиши мумкинлиги билан ҳам боғлиқлигини кўрсатади.

«Ёлғиз қолиш — ўзинг билан учрашишдир»

Какутанинг энг оғир фикрларидан бири футболчиларнинг ёлғизликдан қочиши ҳақида бўлди.

«Кўпчилик ёлғизликдан қочади. Чунки ёлғизлик билан юзма-юз келиш — ўзинг билан юзма-юз келиш демакдир».

Доимий ўйинлар, машғулотлар, сафарлар ва оммавий тадбирлар инсонга ички муаммолари ҳақида ўйламаслик имконини бериши мумкин. Аммо шовқин тўхтаганда босим, хавотир ва жавобсиз саволлар яна қайтиб келади.

Шу сабаб футболчилар учун мустақил психологик ёрдам тизими муҳим аҳамиятга эга. FIFA ва FIFPRO сўнгги йилларда спортчиларни руҳий муаммоларни яширмасдан, ишончли инсон ёки мутахассис билан суҳбатлашишга чақириб келмоқда. FIFA бу мақсадда футболда руҳий саломатлик ҳақида очиқ мулоқотни рағбатлантирувчи махсус кампанияни ҳам йўлга қўйган.

Какута билган футболнинг кўринмас томони

Гаэл Какута фаолияти давомида «Челси», «Райо Валекано» ва «Ланс» каби клубларда ўйнади. У ёш иқтидор сифатида катта умидлар, ижаралар, клуб алмашинувлари ва доимий рақобат муҳитини ўз бошидан кечирган.

Унинг кескин баёноти барча футболчиларнинг ҳаёти бир хил эканини англатмайди. Аммо катта пул ва машҳурлик инсонни ички оғриқ, ёлғизлик ёки ишончсизликдан автоматик равишда ҳимоя қилмаслигини эслатади.

Мухлис стадионда футболчининг 90 дақиқалик ўйинини кўради. Унинг тунги уйқуси, жароҳатдан қўрқиши, оиласидаги босим ёки атрофидаги одамларга ишона олмаслиги эса кўпинча кадр ортида қолади.

Фикрингизни изоҳда қолдиринг ва мақолани танишларингизга Telegram ёки бошқа ижтимоий тармоқларда улашинг!