Ўзбекистонда шахматчиларни рағбатлантириш тизими тубдан ўзгарди — тарихий қарор!

Ўзбекистон шахмат спорти тарихида ақл бовар қилмас молиявий инқилоб юз берди: давлат раҳбари томонидан қабул қилинган янги тарихий қарор (ПҚ–346-сон, 21.09.2026 й.) билан миллий гроссмейстерлар ва ёш иқтидорларга нуфузли халқаро турнирлардаги ғалабалари учун бериладиган бир марталик пул мукофотлари миқдори каррасига оширилди. Эндиликда миллий валютадаги базавий ҳисоблаш миқдори (БҲМ) тизимидан тўғридан-тўғри АҚШ долларидаги мустаҳкам тўловларга ўтилди.

Ҳужжатга кўра, Бутунжаҳон шахмат Олимпиадаси ва Паралимпиадасида катталар ўртасида олтин медални қўлга киритган шахматчига нақд 200 минг АҚШ доллари тўланади — бу илгариги 880 миллион сўмлик (БҲМнинг 2 минг баравари) чекловдан деярли уч баробар юқоридир. Кумуш медаль эгаларига 100 минг доллар, бронза соҳибларига эса 50 минг доллар кафолатланди. Шунингдек, ёшлар ўртасидаги Олимпиада қаҳрамонлари 5 мингдан 20 минг долларгача рағбатлантирилади. Бундан ташқари, ФИДЕ таснифидаги жаҳон ва Осиё чемпионатлари шоҳсупасига кўтарилганлар учун ҳам мукофотлар каррасига оширилиб, «Халқаро гроссмейстер» унвонига эришган шахматчига бир йўла 5 минг АҚШ доллари берилиши қатъий белгилаб қўйилди.

Хўш, Самарқандда 46-Бутунжаҳон шахмат Олимпиадаси кечаётган айни кунларда қабул қилинган ушбу қарор спортчиларимизга қандай руҳий туртки беради, янги тизим Ўзбекистоннинг жаҳон шахматидаги етакчилигини қандай мустаҳкамлайди ва бу миллий спорт тизимига қандай янги нафас олиб киради?

«200 минг долларлик олтин, валютавий ҳисоб-китоб ва гроссмейстерлик бонуси»: Қарорнинг 5 та асосий нуқтаси

Президентнинг ПҚ–346-сонли қарори билан жорий этилган энг катта ўзгаришлар:

• Олимпиада чемпионларига рекорд сумма: Катталар ўртасида Олимпиада олтини учун бериладиган мукофот 200 минг АҚШ доллари этиб белгиланди (илгари 880 млн сўм эди);

• БҲМдан АҚШ долларига ўтилди: Эндиликда барча нуфузли халқаро шахмат совринлари инфляция таъсиридан ҳимояланган ҳолда АҚШ доллари эквивалентида тўланади;

• Ёшлар ва паралимпиячилар тенглиги: Ёшлар Олимпиадасида олтин олганларга 20 минг, кумушга 10 минг, бронзага 5 минг доллар мукофот пули ажратилади;

• Жаҳон ва Осиё чемпионатларининг каррасига ўсиши: ФИДЕ жаҳон чемпионатлари ғолибларига 15 минг долларгача, Осиё чемпионатларида эса 10 минг долларгача мукофот берилади;

• Гроссмейстерларга алоҳида 5 минг доллар: Нуфузли «Халқаро гроссмейстер» унвонини қўлга киритган ҳар бир шахматчи давлат томонидан бир марталик 5 минг доллар (илгариги 44 млн сўм ўрнига) билан мукофотланади.

Ўзбекистон шахматчилари учун янги мукофотлар тизими: Эски ва янги ставкалар таққоси

Қарорга мувофиқ халқаро ареналардаги ютуқлар учун белгиланган тўловлар жадвали:

Спорт иқтисодиёти ва стратегик экспертиза: Нега бу қарор ўзбек шахмати учун тарихий бурилиш?

Халқаро спорт экспертлари ва молиявий таҳлилчиларнинг хулосалари:

• Самарқанддаги Олимпиада пайтидаги мислсиз мотивация: Самарқанд шаҳрида Бутунжаҳон шахмат Олимпиадасининг 7-тури ўтказилаётган ва терма жамоамиз пешқадам бўлиб турган бир вақтда ушбу фармоннинг чиқиши гроссмейстерларимиз учун энг кучли психологик далда ва молиявий кафолатга айланди;

• Интихобий тизимдан хорижий валюта кафолатига: Авваллари БҲМга боғланган сўмдаги суммалар муайян вақт ичида қадрсизланиши мумкин эди; мукофотларнинг АҚШ долларида қатъий белгиланиши спортчилар меҳнатини дунё стандартлари даражасида ҳимоялайди;

• Ёшлар ва гроссмейстерликка қизиқиш: Халқаро гроссмейстерлик унвонига эришиш кўп йиллик оғир меҳнат ва харажат талаб қилади; бу унвон учун алоҳида 5 минг доллар берилиши ва ёшлар мусобақаларининг рағбатлантирилиши ота-оналар ва ёш иқтидорларнинг шахматга бўлган иштиёқини кескин оширади;

• Интеллектуал спортнинг Олимпия даражасига кўтарилиши: Олтин медаль учун 200 минг доллар — бу ёзги ва қишки Олимпия ўйинлари чемпионларига бериладиган энг олий мукофотлар билан бир қаторда туради; бу эса давлат шахматни миллий стратегик устувор соҳа сифатида тан олганидан далолат беради.

Президент қарори Ўзбекистонни нафақат шахмат Олимпиадалари ғолиби, балки интеллектуал спортчиларини энг юқори даражада қадрлайдиган жаҳон марказига айлантирмоқда.

Сизнингча, шахматчиларимизга Олимпиада олтини учун бериладиган 200 минг долларлик мукофот ва янги тизим Самарқанддаги мусобақада йигитларимизга чемпионликни олиб келишда қўшимча руҳий куч бера оладими? Интеллектуал спортчиларга бундай катта эътибор берилишини қўллаб-қувватлайсизми? Шахсий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва ўзбек спортидаги ушбу улкан тарихий янгиликни барча дўстларингизга улашинг!