Кўпчилик шамоллаш ёки ўткир респиратор касаллик пайтида дори-дармон, дам олиш, иссиқ чой деганда ҳамма нарсани тўғри қилади-ю, битта майда нарсани унутиб қўяди: тиш чўткаси. Аслида эса касаллик давомида ишлатилган чўткада тўпланган микроблар кейин яна “қайтиб келиш” учун баҳона бўлиши мумкин.
Испаниялик анестезиолог Давид Каллехо шу ҳақда огоҳлантириб, тиш чўткаси шамоллаш, ич кетиши ёки оғиз бўшлиғидаги ҳар қандай инфекция даврида патогенлар кўпайиши учун жуда қулай “маскан”га айланишини айтган. Яъни биз тишни тозалаётган пайтимизда оғиздаги бактериялар ва инфекция излари тиш қопламаси билан бирга чўтканинг толаларига ҳам кўчиб ўтади.
Бу ерда оддий қоида бор: чўтка қанча узоқ ишлатилса, унда йиғиладиган бактериялар ҳам шунча кўпаяди. Айниқса касаллик пайтида иммунитет “режимни пасайтирган” бўлса, бундай майда омиллар ҳам саломатликка таъсир қилиши эҳтимоли ортади.
Шифокорнинг энг таъсирли қиёсларидан бири шундай: агар инсон соғайгандан кейин тиш чўткасини алмаштирмаса, касаллик қайта қўзғалиши мумкин. У буни “душ қабул қилиб, кейин яна ифлос ички кийимни кийиб олиш”га тенглаштиради. Қисқаси, танангиз тозаланиб чиққани билан, “эски из” яна сизга ёпишиб олиши мумкин.
Яна бир муҳим жиҳат: беморнинг тиш чўткаси уйдагиларники билан бир стаканда, бир жойда турса, бошқаларга ҳам инфекция юқтириш хавфини оширади. Чунки чўткалар нам муҳитда туради, у ерда микроблар “ўзини ёмон ҳис қилмайди”.
Мухлислар учун энг амалий хулосалар
– Шамоллаш ёки оғиз инфекциясидан тўлиқ тузалгандан кейин тиш чўткасини алмаштиришни одат қилинг.
– Агар электр чўтка ишлатсангиз, бошчасини янгисига алмаштириш етарли.
– Тиш чўткаларини уйдагиларникидан алоҳида сақлашга ҳаракат қилинг.
– Чўткани ишлатгандан кейин яхшилаб чайиб, қуруқроқ жойда тик ҳолда сақлаш фойдали.
Хулоса шу: саломатлик катта қарорлардан эмас, кўпинча шундай майда-майда одатлардан йиғилади. Бир чўткани алмаштириш — арзон, лекин таъсири катта профилактика.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
