Ҳатто энг интизомли ва қатъий режими бор одамлар ҳам баъзан вазн йўқотишда муаммога дуч келади. Калорияларни ҳисоблаш, таомларни граммгача ўзлаштириш, мукаммал чўккалаш машқлари ва ҳар куни ўзини назорат қилиш етарли бўлса ҳам, тананинг гормонал мувозанати бизнинг ҳаракатларимизга қарши ишлаши мумкин.
Қачон вазн йўқотиш қийинлашади?
Кортизол ва қорин ҳажми – стресс гормони сифатида танилган кортизол буйрак усти безлари томонидан ишлаб чиқарилади. У организмни фавқулодда вазиятларда сафарбар қилади, энергия талабини кўтаришга ёрдам беради, аммо узоқ муддатли стрессда унинг даражаси нормаллашмайди. Бу ҳолатда очлик ҳисси кучаяди, ёғли ва ширин таомларга эҳтиёж ортиб, қорин ҳудудида ёғ тўпланиши кузатилади.
Кортизол инсулинга қарши таъсир кўрсатади, инсулин қаршилигини қўзғатади ва қон глюкозасини оширади. Организм стресс остида шакарни тўғри ҳужайраларга етказа олмайди, натижада у қорин ҳудудида ёғ сифатида сақланади. Шунинг учун бу феномен «кортизол қорин» деб аталади.
Ташхис белгилари:
- Аёлларда бел атрофи 80 смдан, эркакларда 94 смдан ортиқ;
- Қон, сўлак ва сийдик таҳлилларида кортизол даражаси юқори;
- Қон босими кўтарилиши, қора чўзилишлар, ухлашда қийинчилик;
- Узоқ муддатли ва такрорий стресс ҳолатлари.
Кортизол билан курашиш стратегиялари
Биринчидан, стресс манбасини бартараф этиш муҳим. Уйқуни нормаллаштириш, нафас олиш ва медитация машқлари, ахборот юкини камайтириш ва стрессли вазиятларни ўзгартириш кортизол даражасини туширишда самарали.
Иккинчидан, таомланиш психологик роль ўйнайди. Стресс остида ёғли ва ширин таомлар истеъмоли қўллаб-қувватланса, энергиянинг муваффақиятли тақсимланиши учун танага ва онгга ёрдам беришнинг бошқа усуллари қидирилиши керак. Психотерапия, стрессга қарши машқлар ва ҳиссиётлар билан ишлаш бу жараёнда муҳим аҳамиятга эга.
Менопауза ва гормонал ўзгаришлар
Менопауза пайтида аёллар учун эстроген даражаси пасаяди, бу метаболизмни секинлаштиради ва вазн орттиришга олиб келади. Мушак тўқималарининг камайиши ва энергия талабининг пасайиши ҳам вазн назоратини қийинлаштиради.
Ечимлар:
- Гинеколог ва эндокринолог билан гормон терапияси ва лаборатория мониторинги;
- Жисмоний фаолликни кундалик режага киритиш;
- Диетани қайта кўриб чиқиш: соғлом ёғлар, мева ва сабзавотлар, қайта ишланмаган углеводларга устуворлик бериш;
- Зарур бўлса, вазн йўқотишга ёрдам берувчи дорилардан фойдаланиш.
Хулоса
Агар сиз барча ҳаракатларингизга қарамай, вазн йўқотолмаётган бўлсангиз, муаммо танангизда эмас, балки гормонал мувозанат ва метаболизмда бўлиши мумкин. Стрессни бошқариш, психолог билан ишлаш, гормонлар даражасини текшириш ва иштаҳани тартибга солувчи усуллар орқали муваффақиятга эришиш мумкин. Чунки вазн йўқотиш шунчаки оддий калория ҳисоблаш билан эмас, балки комплекс ва индивидуал ёндашувни талаб қилади.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
