Белингиз неча сантиметр? Бу кўрсаткич касалликлар хавфини билдириши мумкин

Тана вазни меъёрда бўлса ҳам, қорин атрофида ёғ тўпланиши саломатлик учун жиддий хавф туғдириши мумкин. Шунинг учун фақат тарозидаги рақамга эмас, бел айланасига ҳам эътибор бериш муҳим. Халқаро тавсияларга кўра, эркаклар ва аёллар учун бел айланасининг муайян чегарадан ошиши қандли диабет, юқори қон босими ҳамда юрак-қон томир касалликлари хавфи ортиши билан боғлиқ.
Қорин соҳасида тўпланадиган ёғнинг барчаси бир хил эмас. Айниқса, ички аъзолар атрофида жойлашадиган висцерал ёғ моддалар алмашинувига таъсир кўрсатиб, организмдаги яллиғланиш жараёнлари ва инсулинга сезгирлик билан боғлиқ муаммоларга ҳисса қўшиши мумкин.
Хушхабар шундаки, бу хавфни дастлабки баҳолаш учун мураккаб текширув шарт эмас. Оддий ўлчов лентаси ёрдамида бел айланасини ўлчаб, кўрсаткични тавсия этилган меъёрлар билан таққослаш мумкин.
Эркаклар ва аёллар учун бел айланаси меъёри қанча?
Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (ЖССТ) билан боғлиқ халқаро клиник тавсияларда бел айланаси юрак-қон томир ва моддалар алмашинуви касалликлари хавфини баҳолашда муҳим кўрсаткичлардан бири сифатида қаралади.
Европа келиб чиқишига мансуб катта ёшли аҳоли учун кенг қўлланадиган чегаралар қуйидагича:
Хавф даражаси | Эркаклар | Аёллар |
|---|---|---|
Хавф ошиши кузатиладиган чегара | 94 см ва ундан юқори | 80 см ва ундан юқори |
Хавф анча юқори бўлган чегара | 102 см ва ундан юқори | 88 см ва ундан юқори |
Демак, эркакларда бел айланаси 94 сантиметрдан, аёлларда эса 80 сантиметрдан ошса, вазн ва овқатланиш тартибига эътибор қаратиш керак. Эркакларда 102 сантиметр, аёлларда 88 сантиметр ва ундан юқори кўрсаткич эса саломатлик хавфлари жиддийроқ эканини англатиши мумкин.
Муҳим жиҳати: бу чегаралар барча миллат ва этник гуруҳлар учун бир хил эмас. Осиё аҳолиси учун қўлланадиган айрим халқаро мезонларда эркаклар учун 90 сантиметр, аёллар учун 80 сантиметр чегараси ишлатилади. Аниқ баҳолашда этник келиб чиқиш ва бошқа тиббий кўрсаткичлар ҳам ҳисобга олинади.
Қориндаги ёғ нима учун хавфли?
Қорин атрофида тўпланган ёғнинг бир қисми тери остида жойлашади. Яна бир қисми эса ички аъзолар — жигар, ошқозон ости бези ва ичаклар атрофида йиғилади. Бу висцерал ёғ деб аталади.
Висцерал ёғ оддий ёғ захираси бўлибгина қолмай, организмдаги гормонал ва моддалар алмашинуви жараёнларига ҳам таъсир кўрсатади. Унинг ортиқча тўпланиши қуйидаги муаммолар билан боғлиқ:
2-тур қандли диабет. Висцерал ёғ инсулинга сезгирликни пасайтириши ва инсулин резистентлиги ривожланишига ҳисса қўшиши мумкин.
Юрак-қон томир касалликлари. Қорин семизлиги қондаги холестерин ва триглицеридлар мувозанати бузилиши билан боғлиқ бўлиши мумкин.
Қон босимининг кўтарилиши. Қорин соҳасида ортиқча ёғ тўпланиши гипертония хавфини оширади.
Жигарнинг ёғланиши. Висцерал ёғ моддалар алмашинувига таъсир қилиб, жигарда ёғ тўпланиши хавфини кучайтириши мумкин.
Шу сабабли тана вазни меъёрда бўлган инсон ҳам бел айланасига эътибор бериши лозим. Чунки тарозидаги рақам организмда ёғ қаерда тўпланганини кўрсатмайди.
Бўйга нисбатан бел айланаси ҳам муҳим
Бел айланасини баҳолашнинг яна бир қулай усули — уни бўй узунлиги билан таққослаш. Буюк Британия Миллий соғлиқни сақлаш хизмати (NHS) тавсия қиладиган қоидага кўра, бел айланаси бўйнинг ярмидан кам бўлиши мақсадга мувофиқ.
Бунинг учун бел айланасини бўй узунлигига бўлиш керак.
Масалан:
Бўй узунлиги | Бел айланаси учун мақсадли чегара |
|---|---|
160 см | 80 см дан кам |
165 см | 82,5 см дан кам |
170 см | 85 см дан кам |
175 см | 87,5 см дан кам |
180 см | 90 см дан кам |
185 см | 92,5 см дан кам |
Оддий қоида:
0,5 дан кам
Бел айланаси бўй узунлигининг ярмидан ошмаслиги керак.
Бу усул ҳам хавфни дастлабки баҳолашга ёрдам беради, аммо тиббий ташхис ўрнини босмайди.
Масалан, бўйи 170 сантиметр бўлган инсоннинг бел айланаси 85 сантиметрдан кам бўлиши мақсадга мувофиқ. Агар бу кўрсаткич юқори бўлса, вазн ва қорин соҳасидаги ёғ тўпланишига эътибор қаратиш зарур.
Бел айланасини уйда қандай тўғри ўлчаш мумкин?
Бел айланасини нотўғри ўлчаш натижани ўзгартириб юбориши мумкин. Аниқ кўрсаткич олиш учун қуйидаги қоидаларга амал қилинг:
Ўлчаш нуқтасини аниқланг. Қовурғанинг пастки чети ва тос суягининг юқори қисми ўртасидаги нуқтани топинг. Ўлчов шу икки нуқтанинг ўртасидан олиниши керак.
Тик турган ҳолатда ўлчанг. Оёқлар бир-бирига яқин, тана бўшашган бўлиши лозим.
Қоринни ичкарига тортманг. Одатдагидек нафас олинг ва нафасни табиий чиқарган пайтда ўлчанг.
Ўлчов лентасини тўғри жойлаштиринг. Лента бел атрофида горизонтал туриши, терини сиқмаслиги ва бўш ҳам қолмаслиги керак.
Натижани қайд этинг. Ўлчовни бир хил шароитда такрорлаш орқали ўзгаришларни кузатиб бориш мумкин.
Бел айланасини ҳар сафар бир хил нуқтадан ва бир хил усулда ўлчаш муҳим. Бу вазн камайтириш жараёнидаги ўзгаришларни аниқроқ баҳолашга ёрдам беради.
Бел айланаси меъёрдан ошса, нима қилиш керак?
Қорин соҳасидаги ёғ миқдорини камайтириш учун фақат қорин мушакларига машқ қилиш етарли эмас. Организмдаги ёғ умумий тарзда камайиши керак.
Бунинг учун қуйидаги одатлар фойдали:
Овқатланишни тартибга солинг. Ширин ичимликлар, қандолат маҳсулотлари ва юқори калорияли таомларни камайтиринг. Сабзавот, дуккаклилар, мева ва толага бой маҳсулотларни кўпроқ истеъмол қилинг.
Жисмоний фаолликни оширинг. Тез юриш, сузиш, велосипед ҳайдаш каби машғулотлар умумий ёғ миқдорини камайтиришга ёрдам беради.
Куч машқларини бажаринг. Мушакларни мустаҳкамлаш энергия сарфини қўллаб-қувватлайди.
Уйқу тартибига риоя қилинг. Етарли ухламаслик иштаҳа ва моддалар алмашинувига таъсир кўрсатиши мумкин.
Вазнни босқичма-босқич камайтиринг. Жуда тез озишга уриниш ўрнига барқарор ва соғлом одатларни шакллантириш мақсадга мувофиқ.
Агар бел айланаси юқори бўлса, қон босими, қондаги глюкоза ва холестерин кўрсаткичларини ҳам текшириш фойдали. Зарур ҳолларда шифокор қўшимча текширувларни тавсия қилиши мумкин.
Хулоса: тарозидаги рақамга эмас, бел айланасига ҳам қаранг
Бел айланаси организмдаги ёғ тақсимланиши ва моддалар алмашинуви билан боғлиқ хавфларни баҳолашнинг оддий усулларидан биридир. Айниқса, қорин соҳасида ёғ тўпланиши диабет, гипертония ва юрак-қон томир касалликлари хавфини ошириши мумкин.
Шунинг учун вазнни назорат қилиш билан бирга бел айланасини ҳам мунтазам ўлчаб бориш керак. Бир неча сантиметрлик ўзгариш ҳам соғлом турмуш тарзига эътибор қаратиш учун муҳим сигнал бўлиши мумкин.
Обуна билан реклама бўлмайди
Zamin Premium — ойига 4 900 сўм
Мавзуга оид янгиликлар

































Изоҳлар0
…