Қувонч ҳисси нега йўқоляпти? Олимлар COVID-19 нинг мияга кутилмаган таъсирини аниқлади
ҚисқачаAI ёрдамида тайёрланганКўрсатиш
- КОВИД-19 инфексияси нафақат нафас йўлларига, балки инсоннинг руҳий ҳолати ва ҳаётдан завқ олиш қобилиятига ҳам зарба бериши мумкинлиги аниқланди.
- Касаллик миянинг мотивация, бахт ва хотира учун масъул бўлган муҳим соҳаларига салбий таъсир кўрсатади, бу эса дофамин ишлаб чиқариш билан боғлиқ нерв учлари зичлигининг камайишига олиб келади.
- Натижада, инсон аввал завқланган оддий нарсалардан ҳам завқ ололмай қолади, бу ҳолат ангедония деб аталади.
Дунё тиббиёт олимлари коронавирус инфекциясининг инсон организмига етказадиган яширин ва узоқ муддатли асоратларини ўрганишда давом этмоқда. Сўнгги илмий тадқиқотлар COVID-19 нафақат нафас йўлларига, балки инсоннинг руҳий ҳолати, ҳаётдан завқ олиш қобилияти ва бахт ҳиссига ҳам бевосита зарба бериши мумкинлигини кўрсатди.
Мутахассисларнинг таъкидлашича, касалликни бошдан кечирган кўплаб инсонларда кузатилаётган бефарқлик, доимий чарчоқ ва қувонч ҳиссининг камайиши ортида мияда юз берадиган жиддий физиологик ўзгаришлар ётибди.
Вирус миянинг қайси марказларига зарба беради?
Илмий хулосаларга кўра, инфекция инсон хулқ-атвори ва кайфиятини бошқарувчи марказларга салбий таъсир кўрсатади:
Мотивация ва бахт маркази: Коронавирус миянинг мотивация, бахт, қониқиш ҳамда хотира сақланиши учун масъул бўлган муҳим соҳалари фаолиятини сусайтиради;
Касаллик оғирлигига боғлиқлик: Инфекция организмда қанчалик оғир кечган бўлса, унинг асаб тизими ва ҳиссий ҳолатга қолдирадиган салбий оқибатлари ҳам шунчалик чуқур ва хавфли бўлади.
Дофамин танқислиги: Қувонч нега йўқолади?
Тадқиқот давомида олимлар коронавирусдан кейинги руҳий ўзгаришларнинг бош сабабини очиқлади:
Нерв толалари зичлигининг камайиши: Касалликни бошдан ўтказган беморларда завқ ва рағбат гормони саналган дофамин ишлаб чиқариш билан боғлиқ нерв учлари зичлиги сезиларли даражада камайиб кетгани қайд этилган;
Ҳиссиётларнинг «сўниши»: Дофамин рецепторлари ва нерв учларининг зарарланиши оқибатида инсон аввал ўзини қувонтирган оддий нарсалардан — севимли машғулотлар, мулоқот ёки ютуқлардан аввалгидек завқ ололмай қолади (бу тиббиётда ангедония деб аталади).
Асоратлар қанчалик ортга қайтади?
Шифокорлар ва нейробиологлар бу жараённинг қай даражада тикланиши мумкинлигини ҳали тўлиқ баҳолай олгани йўқ:
Қўшимча тадқиқотлар зарурати: Мия тўқималари ва нерв учларининг касалликдан кейин ўз ҳолига тўлиқ қайтиш имконияти, тикланиш муддатлари ва бунинг учун қандай тиббий муолажалар зарурлиги қўшимча чуқур клиник ўрганишларни талаб қилади;
Мутахассис тавсияси: Агар COVID-19 ни ўтказгандан сўнг узоқ вақт давомида чуқур лоқайдлик, хотира сустлиги ва мотивация етишмовчилиги кузатилса, буни шунчаки дангасалик ёки мавсумий чарчоқ деб билмасдан, невролог ёки терапевт кўригидан ўтиш тавсия этилади.
Изоҳлар 0
…