Қайси вақтдаги уйқу ризқни тўсади, қайси бири шифо? Уйқу турлари ҳақида тавсиялар

Кундалик ҳаётда тўғри ухлаш ва дам олиш нафақат инсоннинг руҳий-жисмоний тетиклигини таъминлайди, балки унинг саломатлиги ҳамда ризқ-рўзига ҳам бевосита таъсир кўрсатади. Ислом таълимотида ва шарқ тиббиётида куннинг турли қисмларида ухлашнинг алоҳида хусусиятлари баён этилган бўлиб, улар уч асосий турга — «Ҳайлула», «Қайлула» ва «Айлула»га бўлинади.

Ушбу уйқу турларининг инсон организмига фойдаси ва зарари замонавий тиббий тадқиқотлар орқали ҳам ўз исботини топмоқда.

Уйқунинг 3 та асосий тури ва уларнинг организмга таъсири

Кун тартибини тўғри йўлга қўйишда ушбу уч ҳолатни фарқлай олиш муҳим аҳамиятга эга:

• Ҳайлула — ризққа тўсиқ бўлувчи уйқу: Бомдод намозидан кейин, қуёш чиққунга қадар ва тонгнинг илк соатларидаги уйқу. Халқимизда «эрта турганнинг бир иши ортиқ» нақли бежиз айтилмаган. Бу вақтда ризқ ва барака тақсимланиши, тонгги вақтни ҳаракатда ўтказиш инсон фаоллиги ва зеҳнини ошириши таъкидланади. Ушбу пайтда ухлаш ризқ ва барака йўлида тўсиқ ҳисобланади;

• Қайлула — қувват ва шифо манбаи: Пешин намозидан олдин (ёки пешиндан сўнг) олинадиган 15–30 дақиқалик қисқа уйқу. Бу одат Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатлари бўлиб, мия фаолиятини қайта тиклайди, куннинг иккинчи ярми учун янги куч-қувват беради ва стрессни камайтиради;

• Айлула — хасталик келтирувчи нохуш уйқу: Аср намозидан кейин, шом вақтига яқин ухлаш. Бу вақтда организмнинг биологик соати сустлашади ва ухлаб турган одамда руҳий ланжлик, бош оғриғи, хотира заифлашуви ва турли асаб хасталиклари келиб чиқиш эҳтимоли юқори бўлади.

Нима учун «Қайлула» фойдали-ю, «Айлула» зарарли?

Тиббий ва амалий таҳлиллар ушбу тавсияларнинг илмий асосларини ошкор этади:

• Қайлуланинг сири (Power Nap): Замонавий нейробиологлар кундузги қисқа дам олиш юрак-қон томир фаолиятини яхшилаши, диққатни жамлашни 30% га оширишини таъкидлашади;

• Айлуланинг хатари: Кун ботиши арафасида танадаги метаболизм ўзгаради. Асрдан кейин ухлаган инсон кўпинча уйқудан оғир кайфият ва ҳорғинлик билан уйғониб, кечки уйқу ритмини бутунлай издан чиқаради.

Кунлик уйқу турлари паспорти