Yevropada elektromobillarga oʻtish jarayoni qonunchilikdagi noaniqliklar sabab sekinlashmoqda

Yevropa va Buyuk Britaniyadagi yirik avtopark egalari hamda biznes tuzilmalari oʻz transport vositalarini toʻliq elektr quvvatiga oʻtkazish rejalarini qayta koʻrib chiqmoqda. Bunga sabab sifatida sohadagi tartibga soluvchi qonunchilikning tez-tez oʻzgarayotgani va kelajakdagi soliq siyosatidagi noaniqliklar koʻrsatilmoqda. Alphabet lizing kompaniyasi tomonidan oʻtkazilgan soʻnggi tadqiqot natijalari shuni koʻrsatadiki, korporativ mijozlarning barqaror rivojlanish va ekologik toza transportga boʻlgan qiziqishi soʻnggi yillardagi eng past darajaga tushgan. Bu haqda Autocar.co.uk xabar beradi.

Alphabetʻning 2026-yilgi Yevropa avtoparklari emissiyasi monitoringi hisobotiga koʻra, mintaqadagi operatorlarning atigi 50 foizi oʻz rejalarida ekologik omillarni hisobga olmoqda. Bu koʻrsatkich 2023-yildan beri oʻtkazib kelinayotgan tadqiqotlar tarixidagi eng past natijadir. Soʻrovda qatnashganlarning 60 foizi qonunchilikdagi noaniqliklar ularning qaror qabul qilish jarayoniga salbiy taʼsir koʻrsatayotganini taʼkidlagan. Bu esa avtomobil bozorining toʻliq elektrifikatsiya qilinishi yoʻlidagi jiddiy toʻsiq boʻlib xizmat qilmoqda.

Siyosiy qarorlar va bozor konʼyunkturasi

Vaziyatning bunday tus olishiga Yevropa Ittifoqining 2021-2035 yillar uchun moʻljallangan CO2 chiqindilarini kamaytirish maqsadlarini yumshatgani asosiy sabablardan biri boʻldi. Dastlab yangi avtomobillar uchun zararli chiqindilarni 100 foizga qisqartirish koʻzda tutilgan boʻlsa, keyinchalik bu koʻrsatkich 90 foizga tushirildi. Qolgan 10 foiz ulush esa past uglerodli poʻlat va muqobil yoqilgʻilar hisobiga qoplanishi belgilandi. Bu oʻzgarish ichki yonuv dvigatelli avtomobillar va gibrid modellarning bozordagi umrini sezilarli darajada uzaytirdi.

Buyuk Britaniyada ham vaziyat oʻxshash. Garchi mamlakat Yevropa Ittifoqi yoʻlidan toʻliq ketmagan boʻlsa-da, mahalliy biznes vakillari uchun siyosiy muhit chalkashligicha qolmoqda. Hozirda Britaniyadagi biznes-lizing asosida olingan avtomobillarning deyarli yarmini elektromobillar tashkil etadi. Biroq, hukumatning Zero Emission Vehicle (ZEV) mandatini yumshatish ehtimoli va 2028-yildan joriy etilishi kutilayotgan har bir mil uchun toʻlov tizimi (pay-per-mile tax) kompaniyalarni ehtiyotkorlikka chorlamoqda.

Biznesning kelajakka boʻlgan ishonchi

Tadqiqot natijalari shuni koʻrsatadiki, Buyuk Britaniyadagi har toʻqqizta korxonadan biri (11 foiz) oʻz avtoparkida benzin yoki dizel dvigatelli transport vositalarini doimiy ravishda saqlab qolishni rejalashtirmoqda. Shunga qaramay, britaniyalik operatorlarning 84 foizi 2035-yilga borib toʻliq elektr quvvatiga oʻtishiga ishonadi, ularning 32 foizi esa bu maqsadga yaqin ikki yil ichida erishishni koʻzlamoqda.

Alphabet ekspertlarining fikricha, qonunchilikdagi oʻzgarishlar va soliq imtiyozlarining bekor qilinishi operatsion murakkabliklarni keltirib chiqaradi. Bu esa oʻz navbatida korxonalarning barqaror rivojlanish strategiyalariga boʻlgan eʼtiborini susaytiradi. Masalan, Buyuk Britaniyada ekologik barqarorlikni rejalashtirishning bir qismi deb hisoblaydigan kompaniyalar ulushi bir yil ichida 76 foizdan 68 foizga tushgan.

Xulosa oʻrnida aytish mumkinki, avtomobil sanoatining kelajagi bevosita hukumatlar tomonidan qabul qilinadigan barqaror va tushunarli qonunlarga bogʻliq. Oʻzbekiston bozorida ham BYD kabi brendlar hisobiga elektromobillar ulushi ortib borayotgan bir paytda, Yevropadagi bu kabi tendensiyalar global avtomobil bozorida ichki yonuv dvigatellari hali-beri oʻz oʻrnini boʻshatib bermasligidan dalolat beradi.