«Napoli» 100 yoshda: Neapolni qamragan ulkan bayram tafsilotlari...

Italiyaning eng o‘ziga xos futbol klublaridan biri — «Napoli» o‘zining 100 yillik tarixini oddiy tantana emas, butun shaharni qamrab olgan ulkan bayram bilan nishonlamoqda. Yuzta cherkov qo‘ng‘irog‘ining bir vaqtda yangrashi, ko‘chalardagi ko‘k yurish, bepul «Margarita» pitssasi va dengiz bo‘yidagi mushakbozlik — yubiley dasturining eng yorqin qismlaridir.

Bu bayram faqat bir futbol klubining tug‘ilgan kuni emas. U «Napoli»ning Neapol shahri tarixi, madaniyati va millionlab muxlislar hayoti bilan naqadar chambarchas bog‘langanini yana bir bor ko‘rsatmoqda.

Nega aynan 1 avgust klub tug‘ilgan kun deb tanlangan?

«Napoli» o‘z tarixining ramziy boshlanish sanasi sifatida 1926 yil 1 avgustni qabul qilgan. Klub yuz yillik mavsumini «Pe' cient'anne» shiori ostida o‘tkazmoqda. Bu neapolcha ibora «Yana yuz yillarga» degan tilakni anglatadi.

Biroq Neapolda futbol tarixi bundan ham oldin boshlangan. Shahardagi dastlabki futbol jamoalaridan biri — Naples Cricket & Foot-Ball Club 1906 yilda, Unione Sportiva Internazionale Napoli esa 1911 yilda tashkil etilgan.

Ushbu jamoalar negizida 1922 yilda Internazionale-Naples klubi paydo bo‘lgan. 1926 yil 25 avgustda o‘tkazilgan yig‘ilishda esa uning nomi Associazione Calcio Napoli deb o‘zgartirilgan. Klub 1964 yildan buyon hozirgi — Società Sportiva Calcio Napoli nomi bilan faoliyat yuritib kelmoqda.

Shu sabab 1 avgust tarixiy hujjatdagi aniq qayta nomlanish sanasi emas, balki muxlislar xotirasida klub tavalludi sifatida mustahkamlangan ramziy kundir.

Bayram nega soat 19:26 da boshlandi?

Yubileyning markaziy tadbirlari 1 avgust kuni Neapol shahrining turli nuqtalarida o‘tkazilishi belgilandi. Bayram uchun tanlangan boshlanish vaqti ham tasodifiy emas — soat 19:26 klub tashkil topgan yilni ifodalaydi.

Tantanalar «Napoli»ning ilk qarorgohi joylashgan Pyatssa Karita maydonidan boshlandi. Shu payt shahardagi yuzta cherkov qo‘ng‘iroqlari bir vaqtning o‘zida yangrashi va osmonga ko‘k tutun chiqarilishi ko‘zda tutildi.

Shundan so‘ng muxlislar ishtirokidagi «Ko‘k yurish» Pyatssa Karitadan Neapolning bosh maydonlaridan biri — Pyatssa-del-Plebishitoga qarab yo‘l oldi.

Yurish oddiy muxlislar namoyishi emas, balki Kampaniya hududidagi an’anaviy xalq sayillarining zamonaviy va dunyoviy talqini sifatida ishlab chiqildi.

Yuz aktyor, yuz musiqachi va yuz nafar bola

Yubileyda «100» raqami asosiy ramzga aylandi. Ko‘k yurishda yuz nafar aktyor, yuz nafar musiqachi va yuz nafar bolaning ishtirok etishi rejalashtirildi.

Ular Neapolning qadimiy afsonalari, xalq an’analari, musiqasi va futbol tarixini sahnaviy ko‘rinishlar orqali namoyish etishi ko‘zda tutildi. Tomosha shaharning kelib chiqishi bilan bog‘liq Parfenopa afsonasidan boshlanib, «Napoli»ning zamonaviy davrigacha bo‘lgan ramziy sayohatni qamrab oldi.

Yurish marshruti Pyatssa Karita, Via Toledo, Via Santa Brigida, Via Verdi, Via San Karlo va Pyatssa Triyest-e-Trento orqali Pyatssa-del-Plebishitoga olib bordi.

Shu tariqa Neapolning tarixiy markazi bir kechaga shahar, futbol va san’atni birlashtirgan ochiq osmon ostidagi sahnaga aylandi.

Muxlislarga minglab «Margarita» pitssasi tarqatildi

Futbol va pitssa — Neapolni jahonga tanitgan ikki asosiy ramz. Shu bois yubiley dasturida mashhur «Margarita» pitssasiga ham alohida o‘rin ajratildi.

Pyatssa Munichipio maydonida maxsus «Yuz yillik pitssa qishlog‘i» tashkil etilib, soat 20:26 dan boshlab muxlislar va shahar mehmonlariga minglab pitssa bo‘laklari hamda ichimliklarni bepul tarqatish rejalashtirildi.

Tadbir faqat ko‘ngilochar maqsad bilan cheklanmadi. Pitssalarning bir qismi Kampaniya oziq-ovqat banki bilan hamkorlikda ijtimoiy himoyaga muhtoj insonlarga yetkazilishi ham belgilandi.

Bu tashabbus klubning shahardagi ijtimoiy o‘rnini ko‘rsatdi: «Napoli» o‘z yubileyini nafaqat muxlislari, balki yordamga muhtoj aholi qatlamlari bilan ham baham ko‘rishga qaror qildi.

Afsonalar va bugungi qahramonlar bir sahnada

Yubileyning rasmiy marosimi Pyatssa-del-Plebishitoda o‘tkazilishi belgilandi. Unda klub prezidenti Aurelio De Laurentis, mahalliy hokimiyat vakillari, «Napoli»ning turli davrlardagi afsonaviy futbolchilari va amaldagi jamoa a’zolari ishtirok etishi ko‘zda tutildi.

Musiqa, tarixiy tasvirlar, muxlislar xotiralari va sahna ko‘rinishlari orqali klubning yuz yillik yo‘li hikoya qilindi.

Bu tarixda:

• qiyinchiliklarga to‘la dastlabki yillar;

• Diyego Maradona davridagi buyuk g‘alabalar;

• inqiroz va quyi divizionga tushib ketish;

• klubning qayta tiklanishi;

• yangi chempionliklar va zamonaviy «Napoli»ning shakllanishi aks ettirildi.

Marosimning asosiy g‘oyasi o‘tmishni eslash bilan cheklanmay, klub tarixini uning kelajagi bilan bog‘lashdan iborat bo‘ldi.

Neapol bir vaqtning o‘zida ko‘k rangga burkandi

Kechaning eng ta’sirchan lahzalaridan biri «Ko‘k tun» dasturi bo‘ldi.

Rasmiy rejaga ko‘ra, soat 22:30 da Neapolning asosiy tarixiy inshootlari bir vaqtning o‘zida klub rangi — ko‘k nur bilan yoritildi. Ular orasida:

• Qirollik saroyi;

• Kastel-Nuovo qal’asi;

• San-Jakomo saroyi;

• Kastel-del-Ovo;

• Kastel-Sant-Elmo bor edi.

Shundan keyin Pyatssa-del-Plebishito va Kastel-del-Ovo o‘rtasida musiqaga uyg‘unlashtirilgan yorug‘lik hamda mushakbozlik tomoshasi o‘tkazilishi belgilandi.

Klub tarixidagi mashhur gollar, qahramonlar ovozi va muxlislarning unutilmas lahzalari maxsus musiqa bilan uyg‘unlashtirildi. Bayram maydondagi musiqiy dastur bilan davom etdi.

Yuz yillik bayram bir kecha bilan tugamaydi

«Napoli» rahbariyati yubileyni faqat 1 avgustdagi katta tantana bilan cheklab qo‘ymadi. Klubning yuz yilligiga bag‘ishlangan tadbirlar butun 2026/27 yilgi mavsum davomida o‘tkaziladi.

Kuzda klubning tashkil topishidan bugungi kungacha bo‘lgan tarixini hikoya qiluvchi to‘liq metrajli filmni namoyish etish rejalashtirilgan.

Shuningdek, Italiyaning nufuzli Treccani ensiklopediya instituti o‘z tarixida birinchi marta alohida futbol klubiga bag‘ishlangan maxsus nashr tayyorlaydi. «Napoli» muxlislari uchun Italiyadan tashqarida ham ikkita xalqaro yubiley tadbiri o‘tkazilishi kutilmoqda.

Klub yuz yillik munosabati bilan maxsus libos ham taqdim etdi. Unda «Napoli»ning ilk ramzlaridan biri bo‘lgan Quyosh tulpori, 100 raqami va klub bilan shahar o‘rtasidagi uzilmas bog‘liqlikni anglatuvchi belgilar aks ettirilgan.

Nega «Napoli» oddiy futbol klubi emas?

Italiyada mashhur jamoalar ko‘p, ammo «Napoli»ning o‘z shahri bilan munosabati alohida xususiyatga ega.

Neapolliklar uchun klub:

• shahar g‘ururi;

• janub va shimol o‘rtasidagi tarixiy raqobat ramzi;

• qiyinchiliklarga qarshi kurash timsoli;

• oiladan oilaga o‘tadigan qadriyat;

• butun dunyodagi neapolliklarni birlashtiruvchi kuchdir.

Shu sabab yuz yillik bayramning stadionda emas, shahar maydonlari, ko‘chalari, cherkovlari va tarixiy obidalarida o‘tkazilishi bejiz emas. «Napoli» tarixi faqat futbol maydonida emas, Neapolning har bir mahallasi va muxlislar xotirasida yashaydi.

Asosiy xulosa

«Napoli»ning 100 yilligi futbol, shahar tarixi va xalq an’analarini birlashtirgan ulkan madaniy voqeaga aylandi.

Yuzta cherkov qo‘ng‘irog‘i, ko‘k yurish, minglab bepul pitssa bo‘laklari, klub afsonalari, yoritilgan qasrlar va dengiz bo‘yidagi mushakbozlik — bularning barchasi Neapolning o‘z jamoasiga bo‘lgan muhabbatini namoyon etdi.

Bir asr davomida «Napoli» g‘alabalarni ham, og‘ir inqirozlarni ham boshdan kechirdi. Ammo klub bilan shahar o‘rtasidagi rishta uzilmadi. Endi Neapol «Pe' cient'anne» — «Yana yuz yillarga» degan tilak bilan yangi asrni boshlamoqda.

Sizningcha, «Napoli» tarixidagi eng buyuk futbolchi kim — Maradonami yoki boshqa bir afsonami?