Bo‘lib to‘lash reklamasi o‘zgaradi: yashirin to‘lovlar ochiqlanadi

O‘zbekistonda kredit va bo‘lib to‘lash reklamalari uchun yangi shaffoflik talablari joriy etiladi. Endi xaridorga faqat oylik to‘lov miqdorini ko‘rsatish yetarli bo‘lmaydi — tovarning naqd narxiga nisbatan qancha ortiqcha to‘lanishi va yakuniy qiymati ham ochiq yozilishi kerak.

Yangi tartib xaridorlarni jozibador reklama ortida yashiringan qo‘shimcha xarajatlardan himoya qilishga qaratilgan.

Reklamada ikki muhim raqam ko‘rsatiladi

Yangi talablarga muvofiq, jismoniy shaxslarga mo‘ljallangan kredit, bo‘lib to‘lash va kreditga sotish reklamalarida quyidagi ma’lumotlar majburiy bo‘ladi:

• tovar, ish yoki xizmatning joriy narxiga nisbatan ortiqcha to‘lov miqdori;

• iste’molchi butun davr davomida to‘laydigan yakuniy summa.

Masalan, tovar naqd pulga 10 million so‘m bo‘lsa, reklamada uni bo‘lib to‘lash orqali xarid qilganda jami qanchaga tushishi aniq ko‘rsatilishi lozim bo‘ladi.

Yangi talablar 1 sentyabrga qadar ishlab chiqiladi

Muhim jihat: rasmiy ma’lumotda qoidalar 2026 yil 1 sentyabrdan avtomatik ravishda kuchga kirishi emas, balki shu muddatga qadar tegishli talablar ishlab chiqilishi belgilangan.

Raqobatni rivojlantirish va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qo‘mitasi Markaziy bank hamda boshqa mas’ul idoralar bilan birgalikda kredit mahsulotlari reklamasi uchun aniq talablarni belgilaydi.

«Oyiga falon so‘m» degan reklama yetarli bo‘lmaydi

Amalda ayrim reklamalarda faqat boshlang‘ich to‘lov yoki bir oylik to‘lov miqdori yirik harflarda ko‘rsatiladi. Xaridor esa tovar yakunda naqd narxidan qancha qimmatga tushishini mustaqil hisoblashiga to‘g‘ri keladi.

Yangi tartibdan keyin reklamadagi asosiy raqamlar xaridorga quyidagilarni oldindan taqqoslash imkonini beradi:

• naqd va bo‘lib to‘lash narxi o‘rtasidagi farqni;

• qo‘shimcha to‘lovning haqiqiy miqdorini;

• shartnoma oxirigacha to‘lanadigan umumiy summani.

Ya’ni «qulay to‘lov» degan chiroyli ibora ortidagi haqiqiy narx ham ko‘rinadi. Marketing sehriga kalkulyator qo‘shilyapti.

Moliyaviy reklamalarga boshqa cheklovlar ham kiritiladi

Yangi hujjatda shartnoma tuzilayotgan vaqtda aniq hisoblab bo‘lmaydigan kelgusi daromadlar bo‘yicha kafolat yoki va’dalarni reklamada keltirishni taqiqlash ham nazarda tutilgan.

Shuningdek, mikroqarz shartnomasining birinchi sahifasida matnli ogohlantirish uchun kamida 30 foiz joy ajratilishi, reklama materiallarida esa ehtimoliy salbiy moliyaviy oqibatlar haqida ogohlantirish bo‘lishi belgilanmoqda.

Xaridorlar uchun nima o‘zgaradi?

Yangi talablar to‘liq amalga kiritilgach, iste’molchi tovarni bo‘lib to‘lashdan oldin uning haqiqiy qiymatini ko‘ra oladi. Bu fuqarolarga o‘z daromadi va qarz yukini xolis baholash, turli takliflarni osonroq solishtirish imkonini beradi.

Eng asosiy o‘zgarish shundaki, arzon ko‘ringan oylik to‘lov ortidagi qimmat yakuniy summa endi mayda harflar orasida yashirinib qolmasligi kerak.