Жорий йилнинг дастлабки чораги якунларига кўра, Ўзбекистоннинг ташқи савдо кўрсаткичларида қарама-қарши тенденциялар кузатилди. Яъни умумий савдо айланмаси ошган бўлса-да, экспорт ҳажми сезиларли даражада камайгани қайд этилди. Бу ҳақда Ўзбекистон Республикаси Миллий статистика қўмитаси томонидан эълон қилинган расмий ҳисоботда маълум қилинди.
Келтирилишича, 2026 йилнинг январ-март ойларида мамлакатнинг ташқи савдо айланмаси 18 миллиард АҚШ долларига етган. Ушбу кўрсаткич ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 471 миллион долларга ёки 2,7 фоизга ошган. Бироқ умумий ўсишга қарамай, экспорт кўрсаткичларида жиддий пасайиш кузатилган.
Хусусан, ҳисобот даврида экспорт ҳажми 5 миллиард 809,2 миллион АҚШ долларини ташкил этиб, бу 2025 йилнинг мос даврига нисбатан 29,3 фоизга камайганини англатади. Мутахассислар буни ташқи бозорлардаги талаб ўзгариши, глобал иқтисодий вазият ҳамда айрим асосий экспорт маҳсулотлари нархининг пасайиши билан изоҳлашмоқда.
Экспорт географиясига назар ташланса, асосий савдо ҳамкорлари сифатида Россия (18,1 фоиз), Хитой (11 фоиз) ва Афғонистон (7,6 фоиз) етакчилик қилмоқда. Умуман олганда, Ўзбекистон бугунги кунда дунёнинг 170 дан ортиқ давлати билан савдо алоқаларини йўлга қўйган.
Ташқи савдо айланмасининг умумий улушида эса Хитой (25,6 фоиз), Россия Федерацияси (18,2 фоиз), Қозоғистон (7,2 фоиз), Туркия (3,6 фоиз) ҳамда Афғонистон (2,8 фоиз) энг катта улушга эга давлатлар сифатида қайд этилган.
Экспорт таркибида товарлар улуши 59,9 фоизни ташкил этиб, бунда саноат маҳсулотлари (17,8 фоиз), кимё саноати маҳсулотлари (10,6 фоиз), озиқ-овқат ва тирик ҳайвонлар (9,2 фоиз), шунингдек, турли тайёр маҳсулотлар (9,2 фоиз) салмоқли ўринни эгаллаган. Шу билан бирга, мева-сабзавот экспорти ижобий динамика кўрсатиб, 10 фоизга ёки 30,9 минг тоннага ошгани эътиборга молик.
Импорт кўрсаткичлари эса аксинча, кескин ўсишни намоён қилган. Ҳисоботга кўра, импорт ҳажми 12 миллиард 213,8 миллион АҚШ долларига етиб, ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 30,8 фоизга ошган. Бу эса мамлакат ички бозорида хорижий маҳсулотларга бўлган талаб юқори эканидан далолат беради.
Импорт йўналишида асосий ҳамкорлар сифатида Хитой (32,5 фоиз), Россия (18,3 фоиз) ва Қозоғистон (8,4 фоиз) ажралиб туради. Ушбу давлатлар ҳиссасига жами импортнинг 70 фоиздан ортиғи тўғри келмоқда.
Мутахассислар фикрича, экспорт ҳажмининг камайиши ва импортнинг ортиши ташқи савдо балансига босим ўтказиши мумкин. Шу боис келгуси даврда экспортни рағбатлантириш, янги бозорларни ўзлаштириш ва маҳаллий ишлаб чиқаришни қўллаб-қувватлаш долзарб вазифа бўлиб қолмоқда.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
