Мисрнинг Асвон шаҳрида жойлашган Қуббат ал-Ҳава некрополи ҳудудида археологлар яна бир муҳим кашфиётга қўл урди. Янги топилмалар орасида Қадимги подшолик даврига мансуб қоя ичига ўйиб ясалган мақбаралар мажмуаси бор. Мутасаддиларнинг таъкидлашича, бу мақбаралар милоддан аввалги тахминан 2649–2150 йиллар оралиғида барпо этилган.
Энг қизиқ жиҳати шундаки, бу даҳмалар фақат бир давр билан чекланиб қолмаган. Олимлар улардан кейинги асрларда ҳам қайта-қайта фойдаланилганини аниқлади. Хусусан, мақбаралар Биринчи ўтиш даври ва кейинчалик Ўрта подшолик даврида ҳам қайта ишлатилган. Бу эса Қуббат ал-Ҳава ҳудуди бир неча тарихий босқичларда ҳам аҳамиятини йўқотмаганини кўрсатади.
Миср Қадимий ёдгорликлар олий кенгаши вакили Ҳишом ал-Лайсий маълумотига кўра, икки даҳма ичида тахминан 160 та сопол идиш топилган. Бу идишларнинг кўпчилиги яхши сақланган бўлиб, улар юзасида иератик ёзув — яъни қадимги миср курсиви билан битилган матнлар ҳам бор. Бу топилма нафақат археологик, балки ёзув тарихи нуқтаи назаридан ҳам ниҳоятда қимматли ҳисобланади.
Мутахассислар дастлабки таҳлилларга таяниб, ушбу идишларда суюқликлар ва дон маҳсулотлари сақланган бўлиши мумкинлигини айтмоқда. Демак, бу оддий маиший буюм эмас, балки дафн маросими ва ўша давр турмуш тарзи ҳақида қимматли маълумот берувчи ашёвий далилдир.
Бундан ташқари, мажмуанинг ташқи ҳовлисида ҳам бир қатор ноёб буюмлар аниқланган. Археологлар бу ердан бронза кўзгулар, алебастрдан ясалган идишлар, ранг-баранг маржонлар ва турли туморларни топишган. Айрим манбаларда бу буюмлар Ўрта подшолик даврига мансуб экани ҳам қайд этилган. Бу эса ҳудуднинг турли даврларда фаол фойдаланилганини яна бир бор тасдиқлайди.
Қисқаси, Асвондаги бу янги кашфиёт Миср цивилизациясининг яна бир сирли саҳифасини очди. Қадимги мақбаралар, иератик ёзувли идишлар ва ноёб безак буюмлари орқали олимлар нафақат дафн анъаналари, балки ўша давр одамларининг кундалик ҳаёти ҳақида ҳам янада аниқроқ тасаввур ҳосил қилмоқда.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
