Яқин Шарқдаги кескинлик нафақат минтақа, балки бутун дунё геосиёсий мувозанатини ўзгартириб юбормоқда. Европа Иттифоқи раҳбарияти ушбу можарода кутилмаган томонлар зафар қучаётганидан хавотирда. Zamin.uz халқаро сиёсат майдонидаги сўнгги баёнотларни таҳлил қилади.
Сешанба, 10 март куни Европа кенгаши раиси Антониу Кошта Брюсселда Европа Иттифоқи элчилари олдида чиқиш қилиб, дунёдаги «янги воқелик» ҳақида тўхталди. Унинг фикрича, АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши олиб бораётган ҳарбий ҳаракатларидан энг катта манфаатни айнан Россия кўрмоқда.
Москва қандай қилиб «ягона ғолиб»га айланди?
Коштанинг таъкидлашича, Яқин Шарқдаги уруш Россия учун икки томонлама фойдали бўлмоқда:
Молиявий ресурс: Энергия ташувчилар (нефть ва газ) нархининг шиддат билан ошиши Кремлга Украинадаги ҳарбий ҳаракатларни давом эттириш учун янги маблағ манбаларини яратиб бермоқда.
Диққат марказининг ўзгариши: Жаҳон ҳамжамияти ва ҳарбий имкониятларнинг Эрон атрофидаги вазиятга йўналиши Украина фронтига бўлган эътиборни сусайтирмоқда.
Ҳўрмуз бўғози: Иқтисодий қамал хавфи
Уруш сабабли стратегик муҳим ҳисобланган Ҳўрмуз бўғози орқали кемалар қатнови жиддий зарар кўрди. Эслатиб ўтамиз, тинчлик даврида дунёдаги хом нефтнинг 20 фоизи айнан шу йўлак орқали ташилар эди. Ғарб санкциялари Россиянинг даромадларини жиловлашга қаратилган бўлса-да, ҳозирги нархларнинг кўтарилиши бу санкциялар таъсирини йўққа чиқармоқда.
Коштанинг «у учлик» ҳақидаги хулосаси
Европа кенгаши раҳбари халқаро тартиб шубҳа остида қолганини айтиб, вазиятни қуйидагича тасвирлади:
«Россия тинчликни бузмоқда, Хитой савдога тўсқинлик қилмоқда, АҚШ эса қоидаларга асосланган халқаро тизимни савол остига қўймоқда».
Унинг фикрича, Эрон халқини қўллаб-қувватлаш керак, бироқ «эркинлик ва инсон ҳуқуқларига бомбалар воситасида эришиб бўлмайди».
Трамп ва Эрон: Ким ҳақ?
АҚШ Президенти Дональд Трамп Эрон билан уруш «режадан олдинлаб» кетаётганини ва деярли якунланганини даъво қилмоқда. Унинг фикрича, Эронда на алоқа тизими, на ҳарбий-ҳаво кучлари қолган. Оқ уй уруш яна тўрт-олти ҳафта давом этиши мумкинлигини тахмин қилмоқда.
Бироқ, Эрон Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси (ИИМК) бунга кескин жавоб қайтарди:
«Уруш қачон тугашини айнан биз ҳал қиламиз».
Жанг майдонидаги шароит ва якуний натижа фақат Теҳроннинг ихтиёрида экани таъкидланди.
Дунё сиёсатидаги бундай кескин бурилишлар халқаро иқтисодиётга қандай таъсир қилишини кузатишда давом этамиз. Сизнингча, Европа Иттифоқи бу можарода ўз позициясини сақлаб қола оладими?
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
