Евросиё маконидаги сиёсий жараёнлар ва халқаро иқтисодий иттифоқлар атрофидаги баҳслар янги паллада қизғин тус олмоқда. Жорий йилнинг 29 май куни Қозоғистон пойтахти Остона шаҳрида бўлиб ўтган Евросиё иқтисодий иттифоқи (ЕОИИ) олий саммити доирасида Беларусь Республикаси раҳбари Александр Лукашенко Арманистон ҳукумати ва халқига қарата анча жиддий ва шов-шувли баёнот билан чиқиш қилди.
У Ереван расмийларини Ғарб билан яқинлашиш сиёсатида ниҳоятда вазимин бўлишга ундади. Саҳифамиздан узоқлашманг, Беларусь раҳбарининг арман халқига йўллаган мурожаати, Украина инқирози билан ўтказилган параллеллар ва Ереваннинг бунга нисбатан расмий жавоби тафсилотлари билан сизни батафсил таништирамиз!
«Худо сақласин, Украина сценарийси такрорланмасин»
«Пул Первого» Telegram-канали хабарига кўра, Александр Лукашенко саммитдаги нутқи давомида Арманистон фуқароларини ҳар бир қадамни етти ўлчаб бир кесишга, яъни «жуда эҳтиёткор бўлишга» даъват этган.
У ўз хавотирларини қуйидаги омиллар билан асослашга ҳаракат қилди:
Тарихий сабоқ: Беларусь етакчиси қўшни Украинада содир бўлган даҳшатли қонли воқеалар ва сиёсий инқироз айнан мана шундай — Европа билан ортиқча яқинлашиш шиорлари остида бошланганини эслатиб ўтди.
Мавқелар уйғунлиги: Лукашенко бу борада Россия президенти Владимир Путиннинг қарашларини тўлиқ қўллаб-қувватлашини намойиш этди. Маълумки, Путин ҳам Остонадаги матбуот анжуманида Киевдаги сиёсий бўҳронларнинг туб илдизи Европа Иттифоқига аъзо бўлиш истаги билан боғлиқ эканини таъкидлаган эди.
Александр Лукашенко арман сайловчиларини Европа Иттифоқи билан муносабатларни ривожлантиришдан олдин оқибатини чуқур мулоҳаза қилишга чақириб, шундай деди: «Мен уларни фақат мана шу нарса устида жиддий ўйлаб кўришга чақиряпман. Агар халқ ўз хоҳиш-иродасини эркин билдирса, биз бу қарорни барибир қабул қиламиз».
Ереваннинг муносабати: Икки ўт орасидаги танлов
Арманистон ҳукумати эса бундай кескин баёнотлар фонида вазиятни юмшатишга ва мувозанатни сақлашга ҳаракат қилмоқда. Саммит доирасида Арманистон бош вазири ўринбосари Мгер Григорян журналистларнинг «Европа Иттифоқи ёки ЕОИИ — мамлакат қай бирини танлайди?» мазмунидаги саволига анча эҳтиёткорлик билан жавоб қайтарди.
Расмий позиция: «Бу масала кун тартибига ҳали расман ва жиддий қўйилгани йўқ. Агар шундай ҳолат юз берса, албатта, аниқ муҳокамалар ташкил этилади. Зарур бўлган тақдирда барча хавф-хатарлар ва эҳтимолий оқибатлар чуқур таҳлил қилинади. Ҳозирча эса биз бундай икки томонлама сценарийни кўриб чиқаётганимиз йўқ», — деди Мгер Григорян.
Референдум талаби ва иқтисодий хавфлар
Таъкидлаш лозимки, бундан сал аввалроқ ЕОИИга аъзо давлатлар етакчилари қўшма баёнот эълон қилиб, Арманистондан ушбу масалага нуқта қўйишни — Европа Иттифоқига қўшилиш ёки ЕОИИ таркибида қолиш борасида умумхалқ референдумини ўтказишни сўрашган эди.
Айни пайтда ушбу йирик иқтисодий тузилма таркиби қуйидаги давлатлардан иборат:
Иттифоқ аъзолари | Владимир Путиннинг Ереванга оид баёноти |
Россия Беларусь Қозоғистон Қирғизистон Арманистон | Кремль раҳбари Владимир Путин агар Ереван иттифоқ таркибидан чиқишга узил-кесил қарор қабул қиладиган бўлса, бу қадам Арманистон учун жуда оғир ва жиддий иқтисодий оқибатларни келтириб чиқариши мумкинлигидан очиқчасига огоҳлантирган. |
Хуллас, Арманистоннинг геосиёсий танлови минтақадаги йирик сиёсий ўйинчилар диққат марказида турибди. Вазиятнинг кейинги ривожи қай кўриниш олишини вақт кўрсатади.
Марказий Осиё ва жаҳон сиёсати майдонидаги энг қизиқарли, ишончли ҳамда қайноқ янгиликларни биз билан кузатишда давом этинг, азиз ўқувчилар! Саҳифамиздан узоқлашманг!
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
