Тарихий бурилиш: АҚШ қўшинлари Ироқни бутунлай тарк этди!

Яқин Шарқ сиёсий харитасида ва минтақа хавфсизлиги тарихида янги давр бошланди: АҚШ Қуролли Кучлари Ироқ ҳудудини тўлиқ тарк этди. Германиянинг «DPA» ахборот агентлигига таяниб хабар берилишича, Ироқ ҳукуматининг юқори мартабали вакили АҚШнинг барча жанговар бўлинмалари ҳамда уларга моддий-техник (орқа фронт) таъминот кўрсатган барча ҳарбий кучлари мамлакатдан тўлиқ олиб чиқиб кетилганини тасдиқлади. Ҳозирча Пентагон томонидан ушбу маълумотга расмий изоҳ берилмаган бўлса-да, Бағдодда ушбу сана муносабати билан умуммиллий тантаналар ва «Мустақиллик куни» сифатида байрам тадбирлари режалаштирилган.

Қўшинларни олиб чиқиш бўйича якуний келишувга 2024 йилда эришилган бўлиб, 2025 йил ҳолатига кўра мамлакатда 2500 нафар америкалик ҳарбий хизматчи қолган эди. Бундан ташқари, Туркия ҳам Ироқ бош вазири Али аз-Заиди ва Ражаб Тоййиб Эрдўғон ўртасида Нью-Йоркда эришилган битим асосида «Башика-Зеликан» ҳарбий базасини ироқликларга топшириб, ўз қўшинларини босқичма-босқич олиб чиқишга келишиб олди.

«23 йиллик миссиянинг тугаши, 2500 ҳарбий ва миллий байрам»: Тарихий қадамнинг 5 та асосий нуқтаси

АҚШ ва Туркия қўшинларининг Ироқдан чиқиб кетиши бўйича энг муҳим расмий далиллар:

• АҚШ кучлари тўлиқ олиб чиқилди: Жанговар қисмлар ва барча моддий-техник таъминот базалари Ироқни тўлиқ тарк этди;

• 2500 аскар ва сўнгги базалар: 2025 йилгача қолган контингент асосан курдлар ҳудуди бўлган Эрбилда ҳамда Бағдоднинг «Яшил ҳудуди»да жойлашган эди;

• Ироқда «Мустақиллик куни» тантаналари: Ҳукумат хорижий қўшинларнинг тўлиқ чиқиб кетишини янги мустақиллик рамзи сифатида кенг нишонлашга ҳозирлик кўрмоқда;

• Пентагон ҳозирча сукут сақламоқда: АҚШ Мудофаа вазирлиги томонидан расмий баёнот берилмаган бўлса-да, жараён 2024 йилги режа асосида якунланди;

• Туркия ҳам қўшинларини олиб чиқмоқда: БМТ саммити доирасида Эрдўғон ва Ироқ бош вазири Али аз-Заиди «Башика-Зеликан» ҳарбий базасини Ироқ армиясига топширишга келишиб олди.

Ироқ ҳудудидаги хорижий ҳарбий ҳозирлик ва янги давр кўрсаткичлари таснифи

АҚШ ва Туркиянинг Ироқдаги миссиялари бўйича расмий кўрсаткичлар таққоси:

Геосиёсат ва минтақавий хавфсизлик экспертизаси: Нега АҚШнинг кетиши Ироқ тақдирини ўзгартиради?

Халқаро хавфсизлик таҳлилчилари, шарқшунослар ва ҳарбий экспертларнинг хулосалари:

• «2003 йилги босқиндан кейинги суверенитет»: АҚШнинг 2003 йилги ҳарбий инвазиясидан кейин бошланган давр расман якунига етди; Ироқ ҳукумати барча хорижий ҳарбий базалар ва қуролли тузилмалар устидан назоратни ўз қўлига олиш орқали мамлакатнинг тўлиқ мустақиллигини тиклашга эришмоқда;

• Минтақадаги кучлар мувозанати ва Эрон омили: Америка қўшинларининг кетиши Бағдодга ўз мудофаасини мустақил таъминлаш масъулиятини юклайди; таҳлилчилар бу бўшлиқни Теҳрон таъсиридаги гуруҳлар тўлдириши мумкинлигидан хавотир билдирса-да, Ироқ расмийлари Туркия билан муросага келиш орқали кўп векторли мувозанат сиёсатини юритишга интилмоқда;

• Туркия билан келишувнинг аҳамияти: Шимолий Ироқдаги «Башика-Зеликан» базасининг қайтарилиши Анқара ва Бағдод ўртасидаги чегара хавфсизлиги ва курд қуролли гуруҳларига қарши кураш бўйича янги шериклик модели шаклланганини билдиради; бу эса минтақанинг тинч ривожланишига замин яратади.

Сизнингча, АҚШ ва хорижий давлатлар ҳарбий контингентларининг тўлиқ чиқиб кетиши Ироқда узоқ кутилган барқарорлик ва тинчликни таъминлай оладими ёки янги ички зиддиятлар хавфини туғдирадими? Ироқ ҳукуматининг бу тарихий қадами Яқин Шарқ геосиёсатига қандай таъсир кўрсатади деб ҳисоблайсиз? Шахсий таҳлилингиз ва фикрларингизни изоҳларда қолдиринг ҳамда жаҳон майдонидаги энг йирик ҳарбий-сиёсий янгиликни яқинларингиз билан баҳам кўринг!