Туркия 15 ёшгача болаларнинг ижтимоий тармоқларга киришини бутунлай чекламоқда

Дунё бўйлаб рақамли хавфсизлик ва ёш авлодни интернетнинг салбий таъсирларидан ҳимоя қилиш бўйича чекловлар кучаяётган бир вақтда, Туркия расмийлари ҳам кескин қарор қабул қилди. Жорий йилнинг 1 ноябридан бошлаб мамлакат ҳудудида 15 ёшга тўлмаган фуқароларга ижтимоий тармоқ хизматларини кўрсатиш қонунан тақиқланади.

Мазкур тартиб нафақат янги профиллар очилишини чеклайди, балки мавжуд тизимда фойдаланувчиларнинг ёшини мажбурий текшириш, 15 ёшдан катта бўлган ўсмирлар учун хавфсиз рақамли муҳит яратиш ва ота-оналарнинг назоратини кескин кучайтиришни ҳам ўз ичига олади.

Ёш қандай текширилади? Электрон давлат портали билан интеграция

Бунгача ижтимоий тармоқларда рўйхатдан ўтишда шунчаки туғилган санани қўлда кўрсатиш кифоя қилган бўлса, эндиликда бундай сохталаштиришларнинг олди олинади:

• Давлат платформаси орқали идентификация: Янги қоидаларга кўра, ҳар бир ижтимоий тармоқ аккаунт очиш чоғида фойдаланувчининг реал ёшини Туркиянинг электрон давлат хизматлари платформаси (e-Devlet тизимига ўхшаш) орқали шахсий идентификатор ёрдамида текшириши шарт этиб белгиланди;

• Автоматик рад этиш: Агар тизим фойдаланувчининг 15 ёшга тўлмаганини тасдиқласа, унинг аккаунт яратиш бўйича барча сўровлари автоматик тарзда рад этилади;

• Алгоритмик назорат: Шунингдек, 15 ёшдан ошган фойдаланувчилар учун руҳий ва ахлоқий жиҳатдан зарарли контентларни чеклайдиган махсус мослаштирилган ички интерфейс тақдим этилади.

Глобал тенденция: Нега давлатлар бундай чораларга қўл урмоқда?

Туркиянинг бу қарори жаҳон миқёсидаги хавфсизлик тўлқинининг мантиқий давоми ҳисобланади:

• Киберхавф ва руҳий саломатлик: Кўплаб халқаро тадқиқотлар ижтимоий тармоқларнинг ўсмирлар руҳиятига, жумладан, депрессия, кибербуллинг ва диққатни жамлай олмаслик муаммоларига сабаб бўлаётганини кўрсатмоқда;

• Ота-оналар жавобгарлиги: Янги тартиб оилаларда болаларнинг экран қаршисидаги вақтини самарали бошқариш ва уларнинг виртуал хавфсизлигини таъминлашда ота-оналарга қўшимча қонуний дастакларни беради.

1 ноябрдан кучга кирадиган ушбу қатъий қоидалар хорижий медиа гигантлари (Instagram, TikTok, YouTube ва бошқалар) томонидан техник жиҳатдан қандай татбиқ этилиши ва бу тажриба минтақанинг бошқа давлатларига ҳам таъсир қиладими — бу масала экспертлар диққат марказида турибди.