Сув остидан чиққан 4 минг йиллик сир: Буюк Британияда кутилмаган археологик сенсация

Буюк Британияда жорий йилнинг ёзида кузатилган мисли кўрилмаган аномал иссиқлик ва қурғоқчилик кутилмаган тарихий кашфиётга сабаб бўлди. Англиянинг жануби-ғарбида жойлашган Девон графлигидаги Фернворти сув омборида сув сатҳи кескин пасайиб кетиши оқибатида сув остида қолиб кетган қадимий бронза даврига оид аҳоли манзилгоҳи очилиб қолди.

Британиянинг нуфузли The Independent нашри берган хабарга кўра, қуриган сув омбори тубидан археологлар инсоният тарихининг турли даврларига тегишли ноёб обидалар ва қимматбаҳо ашёларни аниқлади.

Сув остидаги 4 минг йиллик манзилгоҳ: Нималар топилди?

Сув чекиниши натижасида археологлар кўз ўнгида бир неча минг йиллик тарих гавдаланди:

• Бронза даври уйлари: Тадқиқотчилар сув омбори тубидан ёши тахминан 4 минг йилга тенг бўлган 8 та думалоқ тош уйни аниқладилар;

• Қадимий мажмуалар: Уйлардан ташқари, ҳудудда тош айланалар (кромлехлар) ҳамда қадимий дафн тепаликлари (қўрғонлар) сақланиб қолгани маълум бўлди;

• Тюдорлар даври тангалари: Шунингдек, қазишма ва кўздан кечириш вақтида XVI асрга, аниқроғи 1540 йилларга оид Тюдорлар сулоласи даври тангалари ҳам топилди, бу эса мазкур жой кейинги асрларда ҳам инсонлар томонидан фаол фойдаланилганидан далолат беради.

Аномал иссиқлик ва сув инқирози: Рекорд кўрсаткичлар

Ҳудудда археологик обидаларнинг очилиб қолишига Буюк Британия бўйлаб сув ресурсларининг кескин тақчиллашуви сабаб бўлди:

• Фернворти омборида 30 фоиз қолди: Ёзги жазирама туфайли Фернворти сув омборидаги захира ўз умумий сиғимининг бор-йўғи 30 фоизигача тушиб кетган;

• Бутун мамлакат бўйича танқислик: Қироллик бўйлаб барча сув омборларидаги ўртача сув сатҳи мавсумий меъёрдан 20 фоизга паст кўрсаткични қайд этмоқда. Назоратдаги 31 та йирик омборнинг 12 таси ярмигача ҳам тўлмаган, 8 тасида эса ўта хавфли паст даража кузатилмоқда;

• Грунт сувларининг қуриши: Ер ости сувлари сатҳи ҳам муттасил пасайиб бормоқда ва расмийларга кўра, уларни аввалги ҳолатига қайтариш учун ойлаб давом этадиган серёғин об-ҳаво зарур бўлади.

Қурғоқчилик қачонгача давом этади?

Ёз мавсумида Буюк Британияни бирданига бешта кучли иссиқлик тўлқини қамраб олди, ҳарорат бир неча бор тарихий рекордларни янгилаб, ўрмон ёнғинлари ва кенг кўламли сув танқислигини келтириб чиқарди. Бундан айниқса Англиянинг жанубий ҳудудлари жиддий зарар кўрди.

Синоптикларнинг кузги ёғингарчилик бўйича таҳлиллари кўп ҳудудларда вазиятни бироз енгиллаштириши мумкин бўлса-да, экспертларнинг прогнозига кўра, Девон, Корнуолл ва Шарқий Англия ҳудудларида жиддий қурғоқчилик 2027 йилнинг апрель ойи бошигача сақланиб қолиши мумкин.