Саудия шаҳзодаси Исроил билан ҳусийларга қарши биргаликда зарба беришдан бош тортди

Саудия Арабистони валиаҳд шаҳзодаси Муҳаммад бин Салмон Исроил томонидан илгари сурилган Ямандаги ҳусийларга қарши қўшма ҳарбий ҳаракатларни амалга ошириш ташаббусини расман рад этди. Исроилнинг нуфузли Haaretz нашри тарқатган махфий тафсилотларга кўра, Бош вазир Биньямин Нетаняху ҳукумати Вашингтон воситачилигида Саудия томонидан Қизил денгиздаги ҳарбий амалиётларга розилик олишга уринган, бироқ Ар-Риёд бу таклифни қатъиян қабул қилмаган.

Қироллик раҳбариятининг мазкур қарори минтақадаги геосиёсий мувозанатни сақлаб қолиш ва мусулмон давлатлари орасидаги нуфузни асраш мақсади билан изоҳланмоқда.

Нетаняхунинг Вашингтон орқали қилган уриниши

Haaretz маълумотларига кўра, музокаралар ва уринишлар қуйидагича ривожланган:

• Қўшма амалиётлар режаси: Исроил бош вазири Биньямин Нетаняху Исроил мудофаа кучларининг Яман ҳудудида ҳамда Қизил денгиз акваториясида ҳусийларга қарши олиб бориладиган операцияларда иштирок этишини таъминлаш учун Ар-Риёднинг розилигини олишга ҳаракат қилган;

• АҚШнинг воситачилиги: Тель-Авив ушбу таклифни Саудия Арабистонига бевосита эмас, балки Вашингтоннинг дипломатик каналлари орқали етказиб, иттифоқчи сифатида ёндошишга уринган;

• Қатъий рад жавоби: Валиаҳд шаҳзода Муҳаммад бин Салмон Исроил билан ҳар қандай ҳарбий коалиция ёки мувофиқлаштирилган зарбаларда иштирок этишдан кескин бош тортган.

Шаҳзоданинг асосий сабаблари: Ислом оламидаги обрў ва ички хавф

Саудия тахти ворисининг мазкур таклифни рад этишига бир қатор стратегик омиллар сабаб бўлган:

• Ислом оламидаги мавқе: Қиролликнинг Исроил билан бир сафда мусулмон ўлкасига қарши ҳарбий ҳаракатларда қатнашиши Ар-Риёднинг бутун ислом оламидаги раҳбарлик обрўсига ва мақомига тузатиб бўлмас зарба бериши мумкин;

• Ички жамоатчилик норозилиги хавфи: Мамлакат ичида ва араб дунёсида Исроил сиёсатига нисбатан кучли қаршилик мавжуд бўлган бир пайтда бундай ҳарбий қадам Саудия жамиятида кескин салбий муносабат ва норозиликларни келтириб чиқариши хавфи юқори баҳоланган;

• Минтақавий барқарорлик: Саудия ҳусийлар билан мураккаб тинчлик музокараларини сақлаб қолишга ҳамда ўз ҳудудини яна тўғридан-тўғри ракета ва дрон ҳужумлари нишонига айлантирмасликка интилмоқда.

Фаластин шарти: Нормаллашув қачон мумкин?

Ар-Риёд ушбу рад жавоби фонида Исроил билан муносабатлар бўйича ўзининг ўзгармас расмий позициясини яна бир бор таъкидлади:

• Мустақил Фаластин давлати талаби: Саудия Арабистони раҳбарияти Исроил билан ҳар қандай дипломатик алоқаларни ўрнатиш ва муносабатларни тўлиқ нормаллаштиришнинг ягона йўли — пойтахти Шарқий Қуддус бўлган мустақил Фаластин давлатини расман ташкил этиш эканини яна бир бор билдирди;

• Шартларсиз келишув йўқ: Фаластин масаласи адолатли ҳал этилмагунча, ҳеч қандай хавфсизлик ёки ҳарбий иттифоқ тузилиши мумкин эмаслиги маълум қилинди.

Муҳаммад бин Салмоннинг ушбу дипломатик қадами Саудия Арабистонининг ташқи сиёсатда АҚШ ва Исроил босимларига эмас, балки ўз миллий манфаатлари ва араб-мусулмон дунёси бирдамлигига таянишини яна бир карра исботлади.