“Загранпаспорт”сиз Туркияга: Ўзбекистонликлар яқин орада ID-карта билан саёҳат қилиши мумкин

Ўзбекистонликлар учун хорижга чиқиш («загран») паспортисиз, фақатгина ички биометрик ID-карта ёрдамида Туркияга ва бошқа қардош давлатларга эркин саёҳат қилиш имконияти яратилиши мумкин.

Туркий давлатлар ташкилоти (ТДТ) саммити доирасида аъзо мамлакатлар, хусусан, Ўзбекистон ва Туркия ўртасида чегараларни кесиб ўтиш ҳамда мезбон давлат ҳудудида бўлиш тартибини тубдан соддалаштириш бўйича амалий муҳокамалар янги босқичга чиқди.

Президент Шавкат Мирзиёевнинг муҳим ташаббуси

Анқара шаҳрида бўлиб ўтган ТДТ саммитида Ўзбекистон Президенти қардош халқларнинг ўзаро борди-келдисини енгиллаштиришга қаратилган муҳим таклифни илгари сурди:

• Кўп томонлама битим: Давлат раҳбари ТДТ доирасида фуқароларнинг ўзаро сафарларини соддалаштирувчи махсус кўп томонлама битим ишлаб чиқиш ташаббуси билан чиқди;

• ID-карта билан ҳаракатланиш: Таклиф этилаётган шартномада чегара пунктларидан ўтишда ортиқча бюрократик тўсиқларни бекор қилиш, хорижга чиқиш паспорти ўрнига ички ID-карталардан фойдаланиш имкониятини қонуний мустаҳкамлаш кўзда тутилган.

«Turkic ID» ва «Туркий давлатлар Шенгени» концепцияси

Мазкур йўналишда Туркия томони ҳам бир қатор истиқболли ташаббусларни фаол муҳокама қилмоқда:

• Беш давлат учун ягона тизим: Ташкилотга аъзо бешта асосий давлат — Туркия, Озарбайжон, Ўзбекистон, Қозоғистон ва Қирғизистон ўртасида ҳаракатланишни енгиллаштирувчи ягона «Turkic ID» механизми кўриб чиқилмоқда;

• Европа тажрибаси муқобили: Халқаро экспертлар ва оммавий ахборот воситаларида мазкур лойиҳа норасмий равишда «Туркий давлатлар Шенгени» деб номланмоқда. Бу тизим тўлиқ ишга тушса, улкан туркий ҳудудда фуқароларнинг эркин транзити таъминланади.

Ҳозирги ҳолат ва амалдаги тажриба

Ушбу соддалаштирилган тартиб бўйича муайян халқаро прецедентлар аллақачон шаклланиб улгурган:

• Амалдаги талаб: Ҳозирда ўзбекистонликлар учун Туркияга боришда хорижга чиқиш («загран») паспорти ҳали ҳам мажбурий ҳисобланади;

• Муваффақиятли намуналар: Туркия аллақачон Озарбайжон фуқаролари учун ички ID-карта орқали кириш тизимини амалиётга татбиқ этган. Ўзбекистон эса бундай тартибни Қирғизистон билан муваффақиятли йўлга қўйган бўлиб, худди шундай енгилликни Тожикистон билан ҳам жорий қилиш бўйича ишлар олиб борилмоқда;

• Келгуси истиқбол: Кўриб чиқилаётган кўп томонлама битим ТДТ раҳбарлари томонидан расман имзоланиб, ратификация қилингач, ўзбекистонликлар Туркия сари қўшимча паспорт расмийлаштирмасдан, чўнтакдаги ID-карта билан сафарга отланиши мумкин бўлади.

ТДТ доирасида режалаштирилаётган мазкур интеграция нафақат сайёҳлик ва ишбилармонлик алоқаларини бир неча баробарга оширади, балки туркий халқлар ўртасидаги маданий-иқтисодий яқинлашувнинг янги даврини бошлаб беради.