Бодомсимон безлар нима учун керак? Томоқдаги кичик аъзонинг катта вазифалари

Томоқ оғриганда кўпчилик бодомсимон безларни эслайди. Айримлар улар тез-тез яллиғлангани учун олиб ташлаш керак деб ўйлайди. Аслида эса томоқнинг икки ёнида жойлашган бу кичик аъзолар организмни инфекциялардан ҳимоя қилишда муҳим роль ўйнайди.

Бодомсимон безлар қандай вазифани бажаради?

Бодомсимон безлар иммун тизимининг бир қисми ҳисобланади. Улар оғиз ва бурун орқали организмга кирадиган вирус, бактерия ва бошқа бегона заррачаларни аниқлашга ёрдам беради.

Уларнинг асосий вазифалари қуйидагилардан иборат:

• Инфекцияларни аниқлаш. Бодомсимон безлар нафас йўллари ва овқат ҳазм қилиш тизимига кириш жойида жойлашгани сабабли организмга тушаётган микроблар билан биринчилардан бўлиб учрашади.

• Иммунитетни фаоллаштириш. Улар иммун ҳужайраларини ишга тушириб, организмнинг зарарли микроорганизмларга қарши жавоб реакциясини шакллантиришда қатнашади.

• Антитаналар ишлаб чиқариш. Бодомсимон безлардаги B-лимфоцитлар антитаналар, жумладан, шиллиқ қаватларни ҳимоя қилишда муҳим бўлган иммуноглобулин A (IgA) ишлаб чиқаришда иштирок этади.

• Иммун хотирани шакллантириш. Айрим иммун ҳужайралари илгари учраган микробларни эслаб қолишга ёрдам беради. Бу организмнинг кейинги учрашувларда тезроқ жавоб қайтаришига хизмат қилади.

  

Нега болаларда бодомсимон безлар каттароқ бўлади?

Болалик даврида иммун тизими фаол ривожланади. Шу сабабли бодомсимон безлар, айниқса, 4–12 ёш оралиғида фаол ишлайди ва каттароқ кўриниши мумкин. Балоғат ёшидан кейин эса улар аста-секин кичрайиши мумкин. Бу ҳар доим ҳам касаллик белгиси эмас.

Бодомсимон безларни олиб ташлаш зарарли эмасми?

Бодомсимон безлар иммун ҳимоясида иштирок этса-да, уларни олиб ташлаш зарурати туғилганда организм ҳимоясиз қолиб кетмайди. Чунки иммун тизимида бошқа лимфоид тўқималар ва ҳимоя механизмлари ҳам мавжуд.

Бироқ безларни фақат тез-тез томоқ оғригани учун ўзбошимчалик билан олиб ташлашга қарор қилиш мумкин эмас. Бундай операция зарурати такрорланувчи оғир тонзиллит, нафас олиш ёки уйқудаги нафас бузилишлари каби ҳолатларда ЛОР шифокори томонидан баҳоланади.

Хулоса қилиб айтганда, бодомсимон безлар шунчаки томоқдаги икки кичик тўқима эмас. Улар организмнинг ташқи муҳитдан келадиган инфекцияларга қарши дастлабки ҳимоя тизимларидан биридир.