O‘zbekistonda olimlar soni oshdi: DSc ko‘rsatkichi 60% o‘sdi

O‘zbekistonda ilmiy darajaga ega mutaxassis-tadqiqotchilar soni sezilarli ravishda ko‘paydi. Ayniqsa, fan doktori — DSc darajasiga ega olimlar soni bir yil ichida 60 foizga oshgani ilmiy kadrlar tizimidagi eng katta o‘zgarish sifatida qayd etildi.

Milliy statistika qo‘mitasi e’lon qilgan ma’lumotlar mamlakatda yuqori malakali tadqiqotchilar safining kengayib borayotganini ko‘rsatmoqda. Biroq raqamlar orasidagi farq e’tiborga molik: PhD mutaxassislari barqaror o‘sgan bo‘lsa, DSc darajasidagi ko‘rsatkich ancha tez sur’atda ko‘tarilgan.

PhD darajasiga ega tadqiqotchilar 15,5 ming nafarga yetdi

2026 yil 1 yanvar holatiga O‘zbekistonda falsafa doktori — PhD ilmiy darajasiga ega mutaxassis-tadqiqotchilar soni 15,5 ming nafarni tashkil etgan.

Ushbu ko‘rsatkichga quyidagi ilmiy daraja sohiblari ham kiritilgan:

• O‘zbekistonda olingan PhD ilmiy darajasi;

• xorijiy davlatda berilgan fan nomzodi darajasi;

• PhD darajasiga tenglashtirilgan boshqa ilmiy darajalar.

Bir yil avval mamlakatda bunday mutaxassislar soni taxminan 14,1 ming nafar edi. Demak, 2025 yil davomida ular safi yana 1,4 ming nafarga kengaygan.

O‘sish sur’ati esa 9,9 foizni tashkil etgan.

Eng katta o‘sish DSc darajasida kuzatildi

Fan doktori — DSc ilmiy darajasiga ega mutaxassis-tadqiqotchilar soni 2026 yil boshiga kelib 4,8 ming nafarga yetgan.

Bu 2025 yil 1 yanvardagi holatga nisbatan:

• 1,8 ming nafarga ko‘p;

• bir yilda 60 foizlik o‘sish;

• avvalgi qariyb 3 ming nafarlik ko‘rsatkichdan sezilarli yuqori natija demakdir.

Har o‘n nafar PhD darajasiga ega tadqiqotchiga taxminan uch nafar DSc mutaxassisi to‘g‘ri kelmoqda.

DSc ko‘rsatkichining keskin o‘sishi ilmiy darajalarni berish jarayoni faollashgani, tadqiqotchilarning yuqori bosqichga o‘tayotgani va ilmiy kadrlar zaxirasi kengayayotganini ko‘rsatishi mumkin.

Ilmiy darajali mutaxassislar jami 20 mingdan oshdi

PhD va DSc darajasiga ega tadqiqotchilar ko‘rsatkichlari qo‘shib hisoblanganda, ularning umumiy soni 20,3 ming nafarga yetadi.

Albatta, bu ikki guruh statistik metodikada alohida hisoblangan bo‘lishi kerak. Shunga qaramay, raqamlar mamlakat ilmiy muhitida yuqori malakali kadrlar soni ortib borayotganini yaqqol ko‘rsatadi.

Bu jarayon quyidagi yo‘nalishlar uchun muhim ahamiyatga ega:

• oliy ta’lim sifatini oshirish;

• yangi ilmiy maktablarni shakllantirish;

• universitetlarda tadqiqot faoliyatini kuchaytirish;

• innovatsion ishlanmalarni ko‘paytirish;

• yosh tadqiqotchilarga ilmiy rahbarlik qilish.

Raqamlar oshdi, endi natija muhim

Ilmiy darajali mutaxassislar sonining ko‘payishi ijobiy tendensiya. Biroq ilmiy tizimning haqiqiy samarasi faqat diplom va darajalar soni bilan emas, balki ularning amaliy natijasi bilan ham baholanadi.

Endi asosiy e’tibor quyidagi savollarga qaratilishi lozim:

ilmiy ishlar iqtisodiyot va jamiyat muammolariga yechim beryaptimi, tadqiqot natijalari ishlab chiqarishga joriy etilyaptimi, xalqaro nufuzli jurnallardagi maqolalar va patentlar soni ham shunga mos ravishda oshyaptimi?

Chunki ilmiy daraja — yakuniy manzil emas. U yangi g‘oya, texnologiya va amaliy o‘zgarishlarni boshlab berishi kerak bo‘lgan bosqichdir.

O‘zbekiston ilm-fani uchun yangi imkoniyat

PhD darajasiga ega tadqiqotchilarning 9,9 foizga, DSc mutaxassislarining esa 60 foizga ko‘payishi mamlakatda ilmiy kadrlar tayyorlash jarayoni tezlashayotganini ko‘rsatadi.

Endi ushbu salohiyatdan samarali foydalanish hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. Agar ko‘paygan ilmiy kadrlar real tadqiqotlar, innovatsiyalar va jamiyatga foyda keltiradigan yechimlarga yo‘naltirilsa, bu raqamlar oddiy statistikadan mamlakat taraqqiyotini belgilaydigan kuchga aylanishi mumkin.

Sizningcha, O‘zbekistonda olimlar soni bilan birga ilmiy ishlarning sifati ham oshyaptimi? Fikringizni izohlarda qoldiring.