Қозоғистонда «Яндекс» хизмати “қулади”: Рақамли боғлиқлик қандай оқибатга олиб келди?

Қозоғистон аҳолиси миллионлаб фойдаланувчилар кундалик мурожаат қиладиган «Яндекс» рақамли экотизими сервисларида кузатилган оммавий ва кенг кўламли носозликларга дуч келди. Муаммолар маҳаллий инфратузилма билан эмас, балки Россия ҳудудида жойлашган марказий дата-марказларнинг шикастланиши билан бевосита боғлиқ.

Мазкур носозлик нафақат оддий йўловчилар ва мижозларга, балки минглаб такси ҳайдовчилари ҳамда курьерлар фаолиятига ҳам жиддий зарба берди.

Қайси хизматлар тўхтаб қолди ёки узилиш билан ишламоқда?

Қозоғистон ҳудудида компаниянинг деярли барча оммабоп йўналишлари фаолияти издан чиқди:

• «Яндекс Go»: Такси чақириш хизмати бутунлай ишламай қолди ёки жиддий узилишлар билан ҳаракат қилди;

• Етказиб бериш тўхтади: «Яндекс Еда» ва «Яндекс Лавка» иловаларида овқат ва маҳсулотларга буюртма бериш имконсиз бўлиб қолди;

• Молиявий қийинчиликлар: «Яндекс Пэй» орқали тўловларни ўтказиш ва пул ўтказмаларини амалга оширишда узилишлар юз берди;

• Ақлли технологиялар ва мусиқа: «Алиса» овозли ёрдамчиси, «Яндекс Музыка» ва ақлли уй қурилмалари ҳам буйруқларни бажармай, нобарқарор ҳолатга келди;

• Ҳайдовчи ва курьерлар норозилиги: Такси ҳайдовчилари ҳамда курьерлар янги буюртмаларни қабул қила олмаётганини, техник қўллаб-қувватлаш хизмати эса жавоб бермаётганини маълум қилишди.

Сабаб нимада? Россиядаги учта ҳудуд дата-марказлари шикастланган

Фойдаланувчиларнинг шахсий маълумотлари Қозоғистон ичидаги серверларда сақланишига қарамай, умумий ҳисоблаш архитектураси тармоқланган тизимга асосланган:

• Дата-марказларнинг тўхташи: Маълумотларга кўра, узилишга «Яндекс»нинг Россиядаги — Рязань, Калуга ва Владимир вилоятларидаги дата-марказлари инфратузилмасига етказилган шикастланишлар сабаб бўлган;

• Каскадли қулаш: Сервер марказларидан бири бутунлай тўхтатилган ва бу ўз-ўзидан халқаро миқёсда занжирли узилишларни келтириб чиқариб, Қозоғистон бозорига тўғридан-тўғри таъсир кўрсатган;

• Вазирлик тасдиқлади: Қозоғистон Рақамли ривожланиш вазирлиги маҳаллий серверлар одатдаги режимда ишлаётганини, бироқ муаммо айнан хорижий инфратузилмага бўлган юқори қарамлик оқибатида юзага келганини расман тасдиқлади.

Қарамлик масаласи ва мутахассислар хавотири

Компания вакиллари хизматларни тиклаш бўйича ишлар олиб борилаётганини, аммо тўлиқ барқарорлашиш муддатлари ҳозирча номаълумлигини билдирмоқда:

• Бозорнинг нозик нуқтаси: Юз берган ушбу ҳодиса Қозоғистон рақамли бозоридаги жиддий муаммони — кундалик ҳаётий хизматлар Россия технологик тармоқларига ҳаддан ташқари чамбарчас боғланиб қолганини яққол кўрсатиб қўйди;

• Келгуси хавфлар: Таҳлилчилар тўлиқ мустақил рақамли инфратузилма таъминланмас экан, хориждаги техник ва инфратузилмавий муаммолар фонида бундай оммавий узилишлар келгусида ҳам такрорланиши мумкинлигидан огоҳлантирмоқда.