Бокуда мактаблардаги рўмол тақиқи ортидан норозилик намойишлари давом этмоқда

Озарбайжон пойтахти Боку шаҳрида ва мамлакатнинг қатор ҳудудларида мактаб ўқувчилари учун диний либослар, хусусан, ҳижоб ўрашни чекловчи ягона қоидаларнинг жорий этилиши жиддий ижтимоий эътирозларни келтириб чиқарди. «Дежурный по СНГ» канали ва ОАВ маълумотларига кўра, юзага келган вазият мамлакатнинг дунёвий бошқарув модели билан жамиятда диний муҳит таъсирининг кучайиши ўртасидаги кескин қарама-қаршиликни очиб берди.

Вазият айниқса 12 октябрдан бошлаб қизларнинг дарсларга киритилмаслиги фонида авж олди ва қисқа муддат ичида кўча намойишларига айланиб кетди.

Норозилик маркази ва мактаб бойкоти

Энг кескин ва оммавий қаршиликлар Боку шаҳрининг Балахани қўрғонида жойлашган 69-сонли мактаб атрофида кузатилди:

• «Ҳижоб — таълимга тўсиқ эмас!»: Эътиқодли ота-оналар ва фуқаролик фаоллари кўчаларга норозилик плакатлари билан чиқиб, мактаб маъмурияти ҳамда давлат чекловларига қарши чиқдилар. Улар бундай чекловни давлатнинг шахсий ва оилавий ҳаётга асоссиз аралашуви сифатида баҳоламоқда;

• Ўқувчиларнинг дарс бойкоти: Дарслардан четлатилган рўмолли қизларга бирдамлик билдириш мақсадида юзлаб бошқа ўқувчилар ҳам мактабга боришни вақтинча тўхтатиб, бойкот эълон қилишди;

• 37 киши қўлга олинди: Озарбайжон Ички ишлар вазирлиги тарқатган баёнотга кўра, жамоат тартибини қўпол равишда бузиш ва ноқонуний акциялар уюштиришда айбланиб 37 нафар шахс қўлга олинган ва ҳибсга олинган. Ҳолат юзасидан жиноий иш қўзғатилган.

Можаронинг асл сабаблари: Ташқи таъсирми ёки ички омил?

Экспертлар ва сиёсий кузатувчилар юзага келган қаршиликларнинг моҳиятини турлича баҳоламоқда:

• Ташқи аралашув далилланмаган: Дастлаб илгари сурилган «ташқи буюртма» ёки «ташқаридан қилинган фитна» версиялари ҳозирча ўз исботини топгани йўқ;

• Ички диний муҳитнинг фаоллашуви: Таҳлилчилар вазиятни ички ижтимоий жараёнлар билан изоҳламоқда: Озарбайжондаги расмий диний ташкилотлар майдоннинг фақат маълум қисмини назорат қилади, норасмий жамоалар, мустақил воизлар ва трансмиллий диний тармоқларнинг ёшлар орасидаги таъсири эса сезиларли ошиб бормоқда;

• Ёш авлод назорати ва дунёвийлик сиёсати: Ҳукумат бу чекловни мактабларни диний сафарбарлик майдонига айланишининг олдини олиш ва таълим даргоҳларининг дунёвийлигини сақлаб қолиш воситаси деб билмоқда.

Давлат ва жамият: Муроса йўли топиладими?

Расмий Боку мактабларда диний атрибутикани чеклаш орқали ижтимоий қарашлар ва сиёсий нормалар шаклланадиган таълим муҳитида диний гуруҳлашишнинг олдини олмоқчи. Бироқ диндор фуқаролар таълим олиш ҳуқуқи билан виждон эркинлиги бир-бирига қарама-қарши қўйилмаслиги кераклигини таъкидламоқда.

Ҳозирги вақтда полиция кучлари мактаблар атрофидаги хавфсизликни кучайтирган, жамият вакиллари эса вазиятни янада кескинлаштирмасдан, ўқувчи қизларнинг таълимга қайтишини таъминлайдиган муросали ечим кутмоқда.