Европани ларзага солган диверсия ортида Россия махсус хизматлари турган бўлиши мумкинми?

Фото: Pleiades Neo/Airbus DS 2026/Handout/REUTERS

Европада стратегик алоқа инфратузилмаларига қарши қаратилган сирли диверсиялар атрофидаги тергов халқаро даражадаги шов-шувли маълумотларни ошкор қилмоқда. Германиянинг нуфузли Der Spiegel журнали хабарига кўра, Польша ҳудудидаги Starlink сунъий йўлдош ер усти станциясига ўт қўйилишига Туркиянинг машҳур «Daltons» («Далтонлар») жиноий тўдаси алоқадор бўлиши мумкин.

Европа махсус хизматлари ушбу жиноий гуруҳ диверсияни Россия разведка идораларининг тўғридан-тўғри буюртмаси асосида амалга оширган бўлиши мумкинлиги эҳтимолини синчковлик билан ўрганмоқда.

Германиядаги ҳибслар ва Штутгарт суди қарори

DW нашрининг ёзишича, тергов ҳаракатлари доирасида Германия хавфсизлик кучлари томонидан бир неча гумонланувчи қўлга олинди:

• Икки нафар гумонланувчи: 12 октябрь куни Германиянинг Нюртинген шаҳрида Туркия фуқаролари — 38 ёшли Умит Э. ва 34 ёшли Муслим Т. ушланди. Улар «Далтонлар» гуруҳининг тўлақонли аъзолари бўлиши ёки уларнинг пуллик топшириғини бажарган бўлиши тахмин қилинмоқда;

• Экстрадиция кутилмоқда: Штутгарт Олий ер суди қўлга олинган шахсларни жиноят содир этилган давлат — Польшага экстрадиция қилиш масаласини кўриб чиқиши кутилмоқда;

• Берлиндаги антитеррор амалиёти: 13 октябрь куни Берлинда ўтказилган махсус антитеррор операцияси чоғида терговга алоқадор яна икки киши, жумладан, бир аёл ҳибсга олинди. Тахминларга кўра, у ҳужумчиларга транспорт ва логистик ёрдам кўрсатган.

Москва изи: Гуруҳ етакчиси Бератжан Гёкдемир ким?

Der Spiegel суриштирувида мазкур жиноий гуруҳнинг Россия билан эҳтимолий алоқаларига ойдинлик киритилган:

• Анқарага берилмаган жиноятчи: «Далтонлар» гуруҳининг етакчиси деб ҳисобланган Бератжан Гёкдемир 2024 йилда Россия ҳудудида ушланган бўлса-да, Туркиянинг расмий экстрадиция талабига қарамай, Анқарага топширилмаган эди;

• Хизматлар эвазига ҳимоя: Германия махсус хизматларининг фикрича, Москва Гёкдемирга Европа бўйлаб яширин «жавоб хизматлари»ни (диверсия ва бузғунчилик) кўрсатиш эвазига Россияда бошпана ва ҳимоя тақдим этган бўлиши мумкин. Айни пайтда унинг аниқ қаерда экани номаълум қолмоқда.

Воля-Кробовскадаги ҳужум: Станцияга қандай зарар етган эди?

Диверсия ҳаракати Варшавадан тахминан 50 километр масофада жойлашган Воля-Кробовска қишлоғида амалга оширилган:

• 23 сентябрдаги ёнғин: Номаълум шахслар Starlink ер усти станцияси ҳудудига кириб, электр подстанцияси ва захира генераторига ўт қўйган;

• Қисқа узилиш: Bild нашри хабарига кўра, станция фаолияти қисқа муддатга тўхтаб қолган, бироқ мутахассисларнинг тезкор чоралари билан алоқа тизими қайта тикланган, ҳодисада ҳеч ким жароҳат олмаган;

• Польша позицияси: Ҳодиса юз берган дастлабки кунларда Польша расмийлари буни атайлаб уюштирилган диверсия деб баҳолаган, аммо ўша пайтда қўлда Россиянинг бевосита алоқасини кўрсатувчи далиллар етарли эмаслиги билдирилган эди.

Европа давлатлари ҳудудида логистика ва космик инфратузилмага қарши уюштирилаётган бу каби гибрид ҳужумлар қитъа хавфсизлик хизматларини ҳарбий бўлмаган нишонларни ҳимоя қилиш чораларини кучайтиришга мажбур қилмоқда.