Гутерришнинг ўрнини ким эгаллайди? АҚШ Орбанни БМТ бош котиблиги пойгасига қўшилишга чақирди

АҚШ маъмурияти Венгриянинг собиқ бош вазири Виктор Орбанни Бирлашган Миллатлар Ташкилоти (БМТ) бош котиби лавозими учун пойгага киришишга чақирди. Бу ҳақда нуфузли Wall Street Journal (WSJ) нашри ўз манбаларига таяниб шов-шувли маълумот тарқатди.

Хабарларга кўра, ҳозирги бош котиб Антониу Гутерришнинг иккинчи ва сўнгги муддати 2026 йил 31 декабрда расман якунига етади. Ўтказилган дастлабки олтита саралаш овоз беришида мавжуд номзодларнинг ҳеч бири Хавфсизлик Кенгашининг вето ҳуқуқига эга бўлган беш доимий аъзоси қаршилигини енгиб ўта олмаётган бир вақтда Орбан варианти кун тартибига чиқди.

АҚШ, Россия ва Хитойнинг кутилмаган якдиллиги

WSJ нашрининг ёзишича, Дональд Трамп маъмурияти Виктор Орбан номзодини фаол қўллаб-қувватламоқда ва режа якуний қарор қабул қилиниш босқичида турибди:

• Уч гигантнинг позицияси: Россия ва Хитой ушбу ташаббусни қўллаб-қувватлашга тайёр экани таъкидланмоқда. Нашр қайд этганидек: «АҚШ, Россия ва Хитой БМТ Хавфсизлик Кенгашида бир хил мақсадни исташса, одатда бунга эришадилар»;

• 10 та овоз ҳисоб-китоби: Давлат департаментидаги манбалар ҳисоб-китобига кўра, Орбан БМТ Хавфсизлик Кенгашидаги 15 та аъзонинг камида 10 таси томонидан қўллаб-қувватланиши мумкин;

• Буюк Британия ва Франция тўсиқ бўладими? Агар мутлақ кўпчилик рози бўлса, Лондон ва Париж кўпчилик иродасига қарши вето ҳуқуқидан фойдаланадими, деган савол очиқ қолмоқда, бироқ бу икки давлат одатда вето қўллашда анча эҳтиёткор ҳисобланади.

Бўлажак бош котиблик учун кураш: Фаворитлар боши берк кўчада

Амалдаги бош котиб курсисига бир қатор таниқли дипломатлар даъвогарлик қилмоқда, аммо келишув ҳосил бўлиши қийин кечмоқда:

• Олтинчи саралаш натижалари: РИА Новости манбасининг хабар беришича, дастлабки овоз беришда ҳеч бир номзод «катта бешлик» (АҚШ, Россия, Буюк Британия, Франция, Хитой) фильтридан ўта олмади;

• Ребека Гринспан ва вето: Пойга етакчиларидан бири, Коста-Рика собиқ вице-президенти ва ЮНКТАД раҳбари Ребека Гринспан бўлиб турибди, аммо Хавфсизлик Кенгашининг вето ҳуқуқига эга икки аъзоси унинг номзодига қаршилик билдирмоқда;

• Бошқа даъвогарлар: Шунингдек, номзодлар қаторида Рафаэль Гросси (Аргентина), Кэролин Родригес-Биркетт (Гайана), Мария Фернанда Эспиноса (Эквадор), Олара Отунну (Уганда), Ивонн Баки (Эквадор) ва Лана Нусейбе (БАА) бор.

Виктор Орбаннинг курашга қўшилиши БМТ тарихидаги энг шов-шувли ва геосиёсий қарама-қаршиликларга бой сайлов кампанияларидан бирини бошлаб бериши мумкин.