Уч буюк держава етакчилари Украина, ядро қуроли ва Эрон бўйича нималарга келишди?

ҚисқачаAI ёрдамида тайёрланганКўрсатиш
- Хитойнинг Шенчжен шаҳрида АҚШ, Россия ва Хитой етакчилари иштирокида тарихда илк бор уч томонлама саммит бўлиб ўтди.
- Доналд Трамп, Владимир Путин ва Си Сзинпин Украина можаросини тартибга солиш, ядро қуролини қисқартириш ҳамда Эрон масаласи бўйича ўз позицияларини билдиришди.
- Музокаралар давомида томонлар глобал хавфсизлик ва йирик давлатлар ҳамжиҳатлиги юзасидан фикр алмашишди, бироқ якуний ёзма битимлар имзоланмади.
Хитойнинг Шэньчжэнь шаҳрида Осиё-Тинч океани иқтисодий ҳамкорлиги (АТЭС) саммити доирасида бўлиб ўтган Хитой, Россия ва АҚШ етакчиларининг тарихдаги илк уч томонлама музокаралари якунланди. CGTN телеканалининг хабар беришича, «Цилинь Шаньчжуан» қароргоҳида Си Цзиньпин раислигида думалоқ стол атрофида ўтган учрашув қарийб бир ярим соат давом этган ва унинг асосий қисми ёпиқ форматда кечган.
Музокараларнинг асосий мавзулари: Украина, ядро қуроли ва Эрон
Саммит давомида уч давлат раҳбари глобал хавфсизликнинг энг оғриқли нуқталари юзасидан ўз позицияларини билдиришди:
Украина можароси: АҚШ президенти Дональд Трамп Россия–Украина можаросининг тугашидан барча томонлар манфаатдор эканини айтиб, ушбу масалани учлик форматида муҳокама қилишни таклиф этди. Владимир Путин бу таклифни қўллаб-қувватлаб, уч давлат ўртасида «минтақавий можароларни, жумладан, Украина инқирозини тартибга солиш борасида мос келувчи манфаатлар кўп» эканини таъкидлади. Си Цзиньпин эса кириш сўзида Украина мавзусини бевосита тилга олмади.
Ядровий хавфсизлик ва Эрон: Дональд Трамп ядро қуроли тарқалишига қарши курашда уч держава ҳамкорлигини «ҳаётий муҳим» деб атаб, ядровий арсеналларни қисқартиришни муҳокама қилишга чақирди (2026 йил февралида Россия–АҚШ ДСНВ шартномаси муддати тугаганидан сўнг Вашингтон янги битимларга Пекинни ҳам жалб этишни талаб қилмоқда). Шунингдек, АҚШ президенти Эроннинг ядро қуролига эга бўлишига йўл қўйилмаслигини қайд этди. Си Цзиньпин ядро қуролини «Дамокл қиличи»га қиёслаб, уни бутунлай тақиқлаш ва йўқ қилишга чақирди.
Глобал тартиб ва ХЖС: ХХР раиси саммитни «новаторлик» деб баҳолаб, «йирик державалар ҳамжиҳат бўлса, дунёда тинчлик ҳукм суришини, ихтилофга борса эса тартибсизлик юзага келишини» айтди. Владимир Путин энергетика ва озиқ-овқат хавфсизлиги, терроризмга қарши кураш ҳамда БМТ ролини сақлаб қолиш зарурлигини кўтарди. Трамп эса «Биз тарих яратмоқдамиз», дея ўз юрисдикциясидан ташқарида ҳаракат қилаётган Халқаро жиноят суди (ХЖС) фаолиятини муҳокама қилиш кераклигини билдирди.
Етакчи | Саммитда илгари сурган асосий ғоя ва баёнотлари |
Си Цзиньпин (Хитой) | Ядро қуролини бутунлай тақиқлаш ва йўқ қилиш; йирик давлатлар ҳамжиҳатлиги |
Владимир Путин (Россия) | Украина бўйича умумий манфаатлар; энергетика ва озиқ-овқат хавфсизлиги; БМТ роли |
Дональд Трамп (АҚШ) | Украина урушини тугатиш; ядро арсеналларини қисқартириш; Эрон ва ХЖС масаласи |
Икки томонлама учрашувлар ва халқаро реакция
Умумий саммит олдидан Дональд Трамп ҳар икки етакчи билан алоҳида суҳбатлар ўтказди. Владимир Путин билан мулоқот тахминан 40 дақиқа давом этди — бу уларнинг 2025 йил августида Аляскадаги саммитидан кейинги илк тўлақонли юзма-юз учрашуви бўлиб, асосий мавзу Украина бўлди. Си Цзиньпин билан эса Трамп қарийб бир соат давомида иқтисодиёт, божхона тарифлари, Тайвань масаласи ва Украинадаги урушни якунлаш йўлларини муҳокама қилди.
АҚШ маъмурияти аввалдан ушбу саммит кейинги мунозаралар учун бошланғич нуқта эканини ва унинг якунлари бўйича кескин бурилиш ясовчи ёзма битимлар имзоланиши режалаштирилмаганини маълум қилган эди. Кремль ҳам ўз кутилмаларини «прагматик» деб таърифлаган.
Бироқ музокараларнинг бундай форматда ўтказилиши Украина президенти Владимир Зеленский ҳамда қатор Европа сиёсатчилари — хусусан, Польша ташқи ишлар вазири Радослав Сикорский томонидан кескин танқид қилинди. Улар Европа хавфсизлиги ва Украина тақдирини унинг иштирокисиз ҳал қилишга уринишлардан огоҳлантиришди.
Сизнингча, Шэньчжэндаги уч томонлама саммит якунларидан сўнг Украина можаросини ҳал этиш ва глобал ядровий хавфсизлик борасида амалий силжишлар бошланадими ёки Европа ва Киевнинг қаршилиги бу жараёнга тўсқинлик қиладими? Фикрингизни изоҳларда қолдиринг!
Обуна билан реклама бўлмайди
Zamin Premium — ойига 4 900 сўм
Мавзуга оид янгиликлар

































Изоҳлар0
…