Хитой коинотда инқилобий орбита яратди: Шижиан-31 бутун геостационар камарни кузатади

Хитой коинот тадқиқотлари соҳасида илгари кузатилмаган стратегик қадамни ташлади. 16-июн куни учирилган Шижиан-31 экспериментал сунъий йўлдоши мутлақо ноодатий орбитага жойлаштирилди. Интегритй ИСР ва КомСпОК таҳлилий компаниялари маълумотларига кўра, ушбу аппарат ер юзидан тахминан 35 786 км баландликда жойлашган бутун геостационар камарни изчил кузатиш имкониятига эга бўлди. Бу ҳақда Ixbt.com хабар беради.

Геостационар камар инсоният учун ўта муҳим ҳудуд ҳисобланади, чунки айнан шу ерда алоқа, телекўрсатув ва метеокузатув сунъий йўлдошларининг асосий қисми фаолият юритади. Шижиан-31 классик "Молния" орбитасининг ўзгартирилган версиясидан фойдаланмоқда. Одатда бундай орбита шимолий кенгликларда алоқа ўрнатиш учун хизмат қилса, Хитой аппарати унинг механикасини экватор устидан узоқ вақт давомида кузатув олиб боришга мослаштирган.

Ноодатий орбита механикаси ва имкониятлари

Янги сунъий йўлдошнинг асосий ўзига хослиги унинг айланиш даврида намоён бўлади. Анъанавий 12 соатлик сикл ўрнига, Шижиан-31 ҳар бир тўлиқ айланишни 12,5 соатда амалга оширади. Бу эса аппаратнинг ҳар бир янги ўтишда ўз кузатув нуқтасини узунлик бўйича 15,7 даражага суришига сабаб бўлади. Натижада сунъий йўлдош тахминан 23 кун ичида бутун Ер шари атрофидаги геостационар камарни тўлиқ сканерлаб чиқади.

Аппарат ўз орбитасининг энг юқори нуқтасида (апогейда) Ердан 39 900 км масофагача узоқлашади. Бу геостационар орбитадан бир неча минг километр баландроқ бўлиб, бутун ҳудудни гўёки "юқоридан" қулай кўринишда назорат қилиш имконини беради. Мутахассислар ушбу ёндашувни орбитал механика соҳасидаги ўта айёрона ва самарали ечим деб баҳоламоқдалар.

Стратегик аҳамият ва махфийлик

Хитой аэрокосмик фан ва техника корпорацияси (КАСК) расмий баёнотида Шижиан-31 фақат "коинот муҳитини тадқиқ қилиш" учун мўлжалланганини таъкидлаган. Бироқ, ушбу сериядаги аввалги аппаратлар коинотда ёнилғи қуйиш ва орбитал вазиятни мониторинг қилиш каби мураккаб ҳарбий-техник вазифаларни бажаришда қўлланилган. Ҳозирча КАСК янги аппаратнинг бирорта ҳам суратини эълон қилгани йўқ.

Таҳлилчиларнинг фикрича, Шижиан-31 ни Ердан туриб кузатиш ҳам ўта қийин вазифа. Унинг минимал баландлиги 2000 км ни ташкил этади, бу эса кўплаб масофадан зондлаш сунъий йўлдошларидан анча юқори. Шунингдек, у геостационар орбитадаги бошқа инспектор-аппаратлардан ҳам минглаб километр узоқликда ҳаракатланади, бу эса уни деярли сезилмас қилади.

Экспертлар хулосасига кўра, Хитойнинг ушбу технологияси коинотдаги фаолиятни доимий назорат қилишга бўлган қизиқиш ортиб бораётганидан далолат беради. Зарурат туғилганда, Шижиан-31 минимал ёнилғи сарфи билан ўз траектория йўналишини ўзгартириб, бевосита геостационар камар ичига кириши ва у ердаги исталган объект билан яқин масофадан алоқага киришиши мумкин.