Минг дардга давоми ёки хавфли заҳар? Шамоллашда исириқ тутатишнинг яширин хавфлари...

Халқимиз орасида азалдан хонадонни «микроблардан тозалаш», кўз тегишидан асраш ҳамда мавсумий касалликларнинг олдини олиш мақсадида исириқ тутатиш урфга айланган. Кўпчилик уни «сеҳрли ва минг дардга даво» восита сифатида қабул қилади. Бироқ замонавий тиббиёт ва илмий тадқиқотлар исириқнинг нафақат тахмин қилинган фойдаси исботланмаганини, балки нотўғри қўлланилганда жиддий хавф туғдиришини кўрсатмоқда.

Аслида заҳарли ҳисобланган ушбу ўсимликни уй шароитида, айниқса ёпиқ хоналарда тутатиш қандай оқибатларга олиб келиши мумкинлигини ҳар бир инсон билиши шарт.

Исириқнинг хавфли таркиби: Заҳарли алкалоидлар қандай таъсир қилади?

Исириқ таркибида организмнинг ҳаётий муҳим тизимларига кучли таъсир ўтказувчи фаол алкалоидлар мавжуд:

• Гармин ва ҳомила тушиш хавфи: Ўсимлик таркибидаги гармин моддаси катта миқдорда нафас йўлларига тушганда бачадон мушакларини қисқартириб, ҳомиладор аёлларда ҳомиланинг барвақт тушишига (бола ташлашга) сабаб бўлиши мумкин;

• Пеганин ва судороги ҳолатлари: Пеганин ва гармин ичаклар, юрак-қон томир ҳамда асаб тизимига бевосита салбий таъсир кўрсатади; тутунни кўп ҳидлаш мушакларнинг тортишиши ва талваса (судороги) хуружларига олиб келиши эҳтимоли бор;

• Тақиқланган тоифалар: Ҳомиладорлар, эмизикли оналар, ёш болалар ҳамда аллергия ва астмаси бор беморлар ёнида исириқ тутатиш ва уларга тутунни ҳидлатиш қатъиян тақиқланади.

Грипп ва шамоллашда исириқ тутатиш: Катталарнинг энг катта хатоси

Кўп хонадонларда болалар шамоллаганда ёки грипп мавсуми авж олганда эшик-ромларни маҳкам ёпиб, хонани исириқ тутуни билан тўлдириш одати бор. Бу ҳаракат аслида бола саломатлигига оғир зарба беради:

• Бўғилиш ва нафас сиқиши: Димиққан хонадаги ўткир ва заҳарли тутун болаларда нафас қисиши, аллергик реакциялар ва ҳансирашни келтириб чиқаради;

• Йўтал хуружларининг зўрайиши: Исириқ тутуни яллиғланган нафас йўллари шиллиқ қаватини янада кучли таъсирлантириб, тўхтовсиз йўтал хуружларини қўзғатади;

• Илмий исбот йўқлиги: Шамоллаш, ОРВИ ва грипп вирусларини исириқ тутуни билан йўқ қилиш мумкинлиги тиббиётда ҳеч қачон ўз исботини топмаган, аммо унинг заҳарли ва салбий таъсири тўлиқ тасдиқланган.

Нима учун бошқа давлатларда унга контрабанда сифатида қаралади?

Исириқдан асосан Марказий Осиё давлатлари — Ўзбекистон, Қозоғистон, Қирғизистон, Туркманистон ва Тожикистон ҳудудларида анъанавий фойдаланилади:

• Психоактив модда мақоми: Исириқ таркибида кучли психоактив ва наркотиксимон компонентлар мавжудлиги сабабли, масалан, Россия Федерацияси қонунчилигига кўра уни мамлакат ҳудудига олиб кириш қатъиян ман этилган ва бу ҳолат жиноий жавобгарликка тортилувчи контрабанда сифатида баҳоланади;

• Дунё тажрибаси: Агар исириқ ҳақиқатан ҳам ҳар қандай вирус ва дардни йўқотувчи безарар сеҳрли восита бўлганида, жаҳон фармакологияси ва тиббиёти ундан кенг фойдаланган бўлар эди.

Шу сабабли мавсумий касалликлар даврида хонадонни хавфли тутунга тўлдириш ўрнига, хонани тез-тез тоза ҳаво билан шамоллатиш, намли тозалаш ишларини ўтказиш ва шифокор тавсияларига риоя қилиш энг тўғри ва хавфсиз йўлдир.