150 km/soatlik Toshkent–Samarqand yo‘li: to‘lov qancha bo‘ladi?

Toshkent va Samarqandni bog‘laydigan 282 kilometrlik yangi avtomagistral qurilishi Xitoyning China Overseas Engineering Group kompaniyasiga topshirildi. 2,2 milliard dollarlik megaloyiha 2030 yilgacha yakunlanishi, yo‘lda esa soatiga 150 kilometr tezlikda harakatlanishga ruxsat berilishi rejalashtirilmoqda.

Biroq ko‘pchilikni qiziqtirayotgan asosiy masala — yangi trassa darhol pulli bo‘ladimi va unda harakatlanish qancha turadi? Rasmiylarga ko‘ra, loyiha ikki bosqichda amalga oshiriladi va to‘lov tizimi qurilish yakunlanganidan keyingina joriy etiladi.

Magistralni qaysi kompaniya quradi?

Yangi Toshkent–Samarqand avtomagistralini Xitoy temiryo‘llari korporatsiyasi tarkibiga kiruvchi China Overseas Engineering Group — COVEC kompaniyasi barpo etadi.

Kompaniya prezidenti Van Kun 22 iyul kuni magistral qurilishiga bag‘ishlangan marosimda ishtirok etib, loyiha yuqori xalqaro standartlar asosida amalga oshirilishini bildirdi.

«Biz shartnoma majburiyatlarini to‘liq mas’uliyat bilan bajarish, mehnat xavfsizligi, qurilish sifati va atrof-muhitni muhofaza qilish bo‘yicha eng qat’iy talablarga rioya etishni maqsad qilganmiz», — dedi Van Kun.

Uning ta’kidlashicha, qurilishda ilg‘or texnologiyalar va «yashil qurilish» tamoyillaridan keng foydalaniladi.

Yo‘l darhol pulli bo‘lmaydi

Transport vaziri Ilhom Mahkamovning ma’lum qilishicha, COVEC kompaniyasining asosiy vazifasi yangi trassani qurib, tayyor holda foydalanishga topshirishdan iborat.

Yo‘lni pulli tizimga o‘tkazish esa alohida — ikkinchi bosqichda amalga oshiriladi.

«Asosiy quruvchi — Xitoy kompaniyasi. Uning vazifasi qurib, topshirish. Loyihamizning ikkinchi bosqichi tayyor qurilgan yo‘lga hamkor topib, uni pulli yo‘lga aylantirishdan iborat», — dedi vazir.

Demak, yo‘lni qurish va unda to‘lov tizimini joriy qilish bilan turli kompaniyalar shug‘ullanishi mumkin. Pulli avtomagistral operatori keyinchalik alohida tanlanadi.

Yangi trassaning asosiy ko‘rsatkichlari

Avtomobil yo‘llari qo‘mitasi vakili Sherzod Boltayevning aytishicha, trassa to‘liq intellektual transport tizimi bilan jihozlanadi.

Yo‘l-transport hodisasi yoki boshqa xavf yuzaga kelganda, haydovchilar elektron ogohlantiruvchi tablolar orqali tezkor xabardor qilinadi. Bu harakatni nazorat qilish va yo‘l xavfsizligini uzluksiz ta’minlash imkonini beradi.

Qurilish materiallarining yarmi O‘zbekistondan bo‘ladi

Loyihada mahalliy mahsulot va xizmatlar ulushi kamida 50 foizni tashkil etishi rejalashtirilgan.

Xususan, quyidagi materiallarni O‘zbekistonda ishlab chiqarish ko‘zda tutilgan:

• sement-beton mahsulotlari;

• shag‘al, qum va boshqa inert materiallar;

• ayrim yo‘l qurilishi konstruksiyalari;

• mahalliy korxonalarda tayyorlanadigan boshqa mahsulotlar.

Bu yondashuv qurilish xarajatlarining bir qismini mamlakat ichida qoldirish, mahalliy korxonalar uchun buyurtmalar yaratish va yangi ish o‘rinlarini ochishga xizmat qilishi mumkin.

200 kilometr yo‘l uchun 100 ming so‘m to‘lanadimi?

2025 yil kuzida e’lon qilingan dastlabki hisob-kitoblarga ko‘ra, yangi avtomagistralda 200 kilometr masofani bosib o‘tish taxminan 100 ming so‘m bo‘lishi mumkin.

Biroq bu hozircha yakuniy va tasdiqlangan tarif emas. To‘lov miqdori ikkinchi bosqichda tanlanadigan operator, qurilish xarajatlari, xizmat ko‘rsatish tizimi va transport turiga qarab o‘zgarishi mumkin.

Ehtimol, yengil avtomobil, avtobus va og‘ir yuk mashinalari uchun alohida tariflar belgilanadi. Shu sabab hozirgi 100 ming so‘mlik raqamni dastlabki xomcho‘t sifatida qabul qilish lozim.

Toshkentdan Samarqandga yo‘l qancha qisqaradi?

Yangi magistralda soatiga 150 kilometr tezlikda harakatlanish imkoniyati Toshkent va Samarqand o‘rtasidagi safar vaqtini sezilarli qisqartirishi mumkin.

Biroq haqiqiy safar davomiyligi:

• yo‘ldagi tezlik cheklovlari;

• kirish va chiqish nuqtalari;

• to‘lov shoxobchalari tizimi;

• transport oqimi;

• dam olish va xizmat ko‘rsatish hududlariga bog‘liq bo‘ladi.

Yangi yo‘l ishga tushsa, amaldagi trassaga tushayotgan yukning bir qismi kamayishi, yuk tashish tezlashishi va ikki yirik shahar o‘rtasidagi iqtisodiy aloqalar yanada faollashishi kutilmoqda.

Loyihaning eng muhim savoli hali ochiq

Hozircha quruvchi kompaniya, trassaning uzunligi, taxminiy qiymati va foydalanishga topshirish muddati ma’lum. Ammo pulli yo‘l operatori, yakuniy tariflar va imtiyozlar tartibi keyingi bosqichda aniqlanadi.

Shu bois 2030 yilgacha nafaqat qurilish jarayoni, balki yangi avtomagistraldan foydalanish shartlari ham jamoatchilikning diqqat markazida bo‘ladi.

Sizningcha, Toshkent–Samarqand yo‘lida 200 kilometr uchun 100 ming so‘mlik to‘lov maqbulmi? Fikringizni izohlarda qoldiring va bu ma’lumotni tez-tez Samarqandga qatnaydigan yaqinlaringizga yuboring.