Талабалар учун тарихий ислоҳот: 185 минг йигит-қизга ўқиш пайтида ойлик тўланади

Ўзбекистон олий таълим тизимида талабаларни иш билан таъминлаш ва назарияни бевосита амалиётга боғлаш бўйича мисли кўрилмаган инқилобий қадам ташланмоқда. Президент Шавкат Мирзиёев дуал таълимни кенгайтириш ва ўқитишнинг замонавий услубларини жорий этиш чора-тадбирлари тақдимоти билан яқиндан танишди. Янги давлат ташаббусига мувофиқ, олийгоҳларнинг 3- ва 4-босқичида таҳсил олаётган талабаларнинг камида 80 фоизини — нақ 185 минг нафар ёшларни дуал таълим тизими билан қамраб олиш вазифаси белгиланди.

Лойиҳада асосий устуворлик муҳандислик, ишлаб чиқариш, қурилиш ва қишлоқ хўжалиги соҳаларига қаратилади. 2027/2028 ўқув йилининг ўзидаёқ 75 та олийгоҳ ва 3,5 мингта йирик корхонани интеграция қилган ҳолда дастлабки 12,5 минг нафар талаба учун ўқиш ва амалиётни уйғунлаштириш йўлга қўйилади. Энг муҳими, талабаларни ишга олган корхоналарга давлат томонидан иш ҳақининг 50 фоизи субсидия шаклида қоплаб берилади ҳамда кенг божхона ва солиқ имтиёзлари тақдим этилади.

«185 минг талаба, 50 фоизлик субсидия ва Германия модели»: Дуал таълимнинг 5 та асосий нуқтаси

Олий таълимдаги янги ташаббус ва белгиланган стратегик мақсадлар бўйича энг муҳим фактлар:

• Юқори курс талабаларининг 80 фоизи қамраб олинади: Олийгоҳларнинг 3- ва 4-курсларида таҳсил олаётган 185 минг нафар ёшлар бевосита корхоналарда ишлаб ўқийди;

• Корхоналарга 50% иш ҳақи субсидияси: Талабаларга тўланган ойлик маошнинг тенг ярми давлат томонидан қоплаб берилади;

• Иш берувчиларга божхона ва харид преференциялари: 25 нафардан ортиқ талабани қабул қилган корхоналарга давлат харидларида устунлик, божхона тўловлари ва амортизация имтиёзлари берилади;

• Германия тажрибаси ва Андижон модели: Германияда дуал таълим битирувчиларининг 70–75 фоизи амалиёт ўтаган жойида ишга киради; Андижонда эса ҳозирда 11 минг талаба 2 мингта корхонада тажриба орттирмоқда;

• Уч томонлама расмий шартнома ва устоз тизими: Олийгоҳ, корхона ва талаба ўртасида юридик шартнома имзоланиб, ҳар бир ёш кадрга тажрибали мураббий бириктирилади.

Ўзбекистонда дуал таълимни ривожлантириш кўрсаткичлари ва имтиёзлар таснифи

Янги тизим доирасида режалаштирилган қамров ва корхоналарни қўллаб-қувватлаш механизмлари жадвали:

Таълим ва меҳнат бозори экспертизаси: Нега дуал таълим «дипломли ишсизлар» муаммосига чек қўяди?

Олий таълим экспертлари, иқтисодчилар ва йирик иш берувчиларнинг хулосалари:

• «Диплом бор, лекин тажриба йўқ» синдромининг тугатилиши: Ўзбекистонда йиллар давомида олий маълумотли ёшларнинг иш топишдаги асосий тўсиғи — иш берувчиларнинг «камида 2 йиллик иш тажрибаси» талаби бўлиб келган; дуал таълим орқали талаба олийгоҳни тугатган куниёқ меҳнат дафтарчасида 2 йиллик расмий стаж ва реал амалий билимга эга бўлади;

• Германия моделининг синалган қудрати: Бундан 3 ой олдин 10 нафар ўзбек ректорининг Германияга юборилиши бежиз эмас; немис саноатининг дунёдаги етакчилиги айнан шу дуал тизимга таянади, чунки у ерда битирувчиларнинг 75 фоизи амалиёт ўтаган корхонасида доимий ишчи сифатида олиб қолинади; Андижон вилоятидаги 11 минг талабанинг 2 минг корхонага бириктирилиши бу тизим юртимизда ҳам муваффақиятли ишлашини кўрсатди;

• Бизнес учун қулай иқтисодий рағбат: Корхоналар шу пайтгача талабаларни ўқитишга вақт ва пул сарфлашни истамас эди; эндиликда давлат маошнинг 50 фоизини ўз бўйнига олиши, божхона ва тендерларда устунлик бериши ишлаб чиқариш тармоқлари учун талабаларни ишга олишни ўта даромадли ва фойдали ҳамкорликка айлантиради.

Сизнингча, 3- ва 4-курс талабаларининг ҳафтада бир неча кун корхоналарда ишлаб ойлик олиши уларнинг назарий таълим сифатига қандай таъсир кўрсатади? Дуал таълимни биринчи навбатда яна қайси касблар ва йўналишларда жорий этиш керак деб ҳисоблайсиз? Шахсий фикр-мулоҳазаларингизни изоҳларда қолдиринг ва ўзбек ёшлари келажагига дахлдор ушбу муҳим таҳлилни барча талаба ва ота-оналар билан баҳам кўринг!