Ўн йиллар давомида АҚШ ҳукумати Совуқ уруш давридан қолган 100 тоннага яқин плутоний захирасини сақлаш муаммосига дуч келмоқда. Атом бомбалари учун ишлаб чиқарилган ушбу радиоактив материал ҳозирда юқори даражадаги хавфсизлик объектларида сақланмоқда. Эндиликда ҳукумат ушбу модданинг бир қисмини йўқ қилиш ва ундан фойдали мақсадларда фойдаланиш учун хусусий стартапларни жалб қилишга қарор қилди. Бу ҳақда Techcrunch.com хабар беради.
АҚШ Энергетика вазирлиги сешанба куни бешта ядровий стартапни танлаб олганини ва улар билан плутоний етказиб бериш бўйича музокаралар бошланишини эълон қилди. Ушбу компаниялар орасида Окло, Стандард Нуклеар, Шине Течнологиес, Флибе Энергй ва Эходйс Энергй бор. Мазкур лойиҳа доирасида ҳукумат утилизация қилиниши керак бўлган 34 тонна плутонийни янги авлод реакторлари учун ёқилғи сифатида тақдим этишни режалаштирмоқда.
Окло компанияси ҳам анъанавий уран, ҳам плутонийда ишлай оладиган реакторлар устида ишламоқда. Шуниси эътиборлики, АҚШ Энергетика вазири Чрис Райт илгари Окло кенгаши аъзоси бўлган, бироқ лавозимга тайинлангач, ўз улушларини сотган. Шунингдек, OpenAI раҳбари Sam Altman ҳам ўтган йилга қадар ушбу компания кенгашига раислик қилган.
Эходйс Энергй ва Флибе Энергй каби бошқа стартаплар ҳам уран ва плутоний аралашмасидан иборат МОХ (михед охиде фуел) ёқилғисидан фойдаланиш технологияларини ривожлантирмоқда. Ҳозирда МОХ ёқилғиси асосан Францияда ишлаб чиқарилади. Окло ҳамкори бўлган Британиянинг Невклео компанияси эса яқин келажакда ўзининг ёқилғи ишлаб чиқариш корхонасини қуришни режалаштирган.
Бироқ, бу ташаббус барча мутахассисларга ҳам маъқул келмаяпти. Плутоний ядро қуроли асоси бўлгани сабабли, уни ташиш ва сақлаш хавфсизлиги бўйича жиддий хавотирлар мавжуд. Нуклеар Треат Инитиативе вакили Скотт Роэккернинг сўзларига кўра, бошқа давлатлар ҳам бу усулни синаб кўрган, аммо якунда плутонийни ёқилғи сифатида ишлатишдан кўра, уни бутунлай кўмиб юбориш хавфсизроқ деган хулосага келган.
“Zamin”ни Telegram'да ўқинг!
